Ошибка
 
 
Қоғам
ЖҮЙРІКТЕР ТОПҚА ТҮСТІ Печать
16.04.2019 11:19

С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде журналистика мамандығы бойынша ХI пәндік олимпиаданың ашылу салтанаты өтті.


Шара университеттің өнерлі жастары концерттік бағдарлама ұсынып, келген қонақтарға тамаша көңіл-күй сыйлады. Кеш аясында дүбірлі додаға республиканың әр түпкіріндегі 17 ЖОО келген топтар таныстырылды. Атап айтатын болсақ, Л. Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ, С.Торайғыров атындағы ПМУ, Абылай хан атындағы Қазақ Халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті, Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Сүлейман Демирел атындағы университет және т.б. бар.

Шын жүйрікке шаршы алаңда тұсау жоқ. Бірінші кезеңде арнайы дайындалған бейнероликтер көрсетіліп, командалар таныстырылды. Екінші кезеңде конверттегі арнайы тақырыптарға эссе жазылды. Қатысушылар шығармашылық еркіндікпен көзқарасын көрсетуге міндеттелді.

Байқаудың екінші күні Ертіс-Баян өлкесін танытуға бағытталған бейнероликтер байқауымен ерекшеленеді. Олимпиада қорытындысы 16 сәуір күні жарияланады. Жеңімпаздар ҚР Білім және ғылым минситрінің және С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті ректорының дипломдарымен марапатталады.

 

 
Туристер толастамайтын нысан Печать
12.04.2019 15:29

Сырттан келетін туристердің назары ең алдымен еліміздің көркем табиғатына, халқымыздың салт-дәстүрі мен тұрмыс-тіршілігіне және тарихи сәулет ескерткіштеріне ауады. Мұны көзбен көріп жүрміз. Өңірімізде тарихи сәулет ескерткіштерінің саны саусақпен санарлық қана: А.Ясауи, Арыстан баб, Ысқақ баб секілді көне кесенелер, Аппақ ишан мешіт-медіресесі секілді сәулет ескерткіштері сақталған. Осы қатарда Ишанбазар мешіт-медіресесі – көрнекті сәулет ескерткіштерінің бірі.


Өткен аптада аталған ескерткішке арнайы барып, көзбен көрудің сәті түсті. Қаланың шулы көшелерінен шыға салысымен көлігіміз 15-20 минутта межеленген тарихи нысанға жеткізді. Аққойлы ауылының үстінде үлкен күмбезді құрылыс әдемі көрінеді екен.

Бұл сәулет ескерткіші ХІХ ғасырдың соңында салына бастап, ХХ ғасырдың басында аяқталған. Анықтамалық деректерде мешіт-медіресе құрылысын Егемберді ишан жүргізгені айтылады. Құрылыс ишанның жеке қаражаты, туған туыстары мен ауыл тұрғындарынан жиналған қаржы құралдарына жүргізіліпті. Егемберді ишан 30 жылдан астам Бұқара қаласында білім алып, туған еліне қайта оралғанда «ишан» деген атақ алыпты. Мешіт-медіресенің құрылысын да өзі білім алған Бұқар ұсталарына салдырған. Құрылыс стилі де ортаазиялық күмбезді-порталды құрылыс стилі. Мұндай сәулет стилі Орта Азияда көп тарағанымен, өңірімізде аз кезігеді. Шаяндағы Аппақ ишан мешіт-медіресесі – осы сәулет өнерінің жарқын өкілі.

Мешіт-медіресені жергілікті тұрғындар «Ақмешіт» деп атағанмен, апта сайын әр жексенбіде мешіт маңында базар болатындықтан, көпшілік арасында «Ишанбазар» атауы қалыптасып кеткен. Ишанбазар мешіт-медіресесі сәулет ескерткішінің ұзындығы 34м, ені 20м, биіктігі 18 м. күмбездер саны 14 (1 үлкен күмбез, 13 кіші күмбез). Қабырғаларын қалауға тік бұрышты, күйдірілген шаршы кірпіштер қолданылған. Құрылыстың дәл ортасындағы бес күмбезді қысқы залдың бітімі – тең шаршы. Күмбездердің астыңғы жағынан сегіз қырлы арықшалар оймышталған. Ішкі қабырғалары тік бұрышты жіңішке сызықтармен шаршыланып, белдеушелермен, өсімдік тәрізді өрнектермен безендірілген. Орталығында үлкен басты зал, оңтүстік және солтүстік бөліктерінде екі шаршы бөлмелер орналасқан. Ғимараттың басқа бөлігінде медіресе тәліптері тұрған кішкентай терезелері бар құжыра-бөлмелер орын тепкен.

Бұл медіресе түлектері қатарында ең танымал тұлғалардан халық ақыны Нұралы Нысанбайұлының аты аталады. Нұралы ақынның «Қарақұл», «Ханым сыры» секілді бірнеше өлеңдері мен дастандарын орыс зерттеушісі Я.Лютштің 1883 жылы жарық көрген «Киргизская хрестоматия» жинағына енгізілгені белгілі. Сол заманда мешіт-медіресе аумағында бай кітапхана қоры болған. Сонымен қатар, жұма, айт намаздары тұрақты оқылып тұрған екен.

Кеңес өкіметі орнағаннан кейін 1926 жылы мешіт жабылған. Одан кейінгі дәуірде Ишанбазар мешіт-медіресесінің ғимараты түрме, тіпті, шошқа фермасы болыпты. 1991 жылы мемлекет қамқорлығына алып, ҚР Мәдениет министрлігі жаңғырту жұмыстарын бастағанымен, қаражат жетіспеуіне байланысты тоқтаған. Ал 2004 жылы республикалық бюджет қаржысы есебінен реставрациялау жұмыстары жүргізіліп, қайта қалпына келтірілген.

Қазіргі таңда Ишанбазар мешіт-медіресесінің ғимараты туристер толастамайтын сәулет ескерткіштер қатарына қосылған. Негізгі кеңсесі Темірланда орналасқан «Қажымұқан» музейіне қарайды.

Айта кетсек, бұл ескерткіш Ордабасы ауданы, Шұбар ауыл әкімшілігіне қарасты Аққойлы ауылының шығыс жақ бетінде орын тепкен. Шымкент қаласынан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырым қашықта. Қала маңындағы тарихи-танымдық саяхат үшін таптырмайтын туристік бағыт саналады.

Осы ретте біз бұл сапарымыздан кейін де қала қонақтарын тамашалату үшін әлі талай рет ат басын бұратынымызды айтқымыз келеді.

С.ҚҰДАБАЙ

 
Көркем ескерткіш қалай жоғалды? Печать
12.04.2019 15:19

Егер, Ескі қаладағы Жәми мешітті, тарихи цитадель-қалажұртты, «Сайрам» тұрғын алабындағы ескерткіштерді қоспағанда, Шымкент қаласында көне ескерткіштер көп емес. Десек те, Ордабасы алаңына жақын Қошқар ата өзені жағалауында осындай көне ескерткіштерге қосуға болатын ескерусіз бір кесене тұр. Ол – қаладағы көрнекті тарихи ескерткіштердің бірі, Қошқар ата кесенесі.


Бұл жерде мәңгілік тыным тапқан кісі туралы сенімді жазба ақпараттар сақталмаған. Дегенмен, халық арасында ауыздан-ауызға, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан көптеген аңыздар бар. Соларға сенсек, Қошқар ата ерекше рухани жетістікке жетіп, «құран мен хадистерді жатқа білген, халықтың ерекше құрметіне бөленген және қазы болып сайланған» кісі болыпты деп сипатталады. Сондай-ақ, Қошқар ата Ахмет Яссауидің шәкірті деп саналады. Аңыздың айтуынша, ол өзінің ұстазына құрметпен қарап, еңбектерін мұқият оқыған.

Әйтсе де, шипалы бұлақ көздері осы әулиенің кереметімен пайда болып, кейіннен осы маңға халық қоныстана бастағаны туралы басқа да аңыз нұсқаларында айтылады. Бұл аңызға сенсек, Шымкенттің тарихы 2000-нан астам жылға тереңдейтіндіктен, Қошқар атаның өмір сүрген заманы тіпті сонау Ескендір Зұлқарнайынның дәуіріне тамыр тартып кетуі мүмкін.

Әулие кесенесі о баста бұлақтар үстіндегі тік беткейде орналасқан екен. Тіпті, оның көрінісі қандай болғаны туралы ескі фотосуреттер сақталған. Шамамен 60 жылдай бұрын Қошқар ата қабірі вокзал маңындағы осы заманғы құрылыстарды жүргізу кезінде тура көп қабатты үйлер арасында қалып қойды. Сол кезде әулие қабірін өзен арнасымен төмен қарай бір жарым шақырым қашыққа қайта жерлеу туралы шешім қабылданыпты. Ескі кесенені кірпіштеп бұзып, қайта жерленген Қошқар ата әулие қабірінің үстіне жаңасын қалаған. Өкінішке қарай, ескі фотосуреттерде жақсы көрінетін кесененің екі қапталындағы мұнаралары бұзылып, қайта қалпына келтірілмеген. Сонымен, көркем ескерткіш жоғалды.

Айта кетейік, бұл орын бүгінгі таңда көпшілік зиярат ететін туристік нысанға қайта айналып келеді. Өзен жағалауы қала тұрғындарының жыл сайын Наурыз мерекесін тойлайтын демалыс орнына айналып, басқа ешбір қалада кездеспейтін «Қошқар ата сейілі» фестивалі тұрақты өткізілуде.

Қошқар ата өзен суының шипалы қасиеті туралы тараған аңыз тәрізді әңгімелер әлі де халық арасында көп. Сондықтан болар, қысы-жазы бұлақ суына шомылушылар толастамайды.

С.ДҮЙСЕБАЙҰЛЫ

 
ТҮРКІСТАН ТӨРІНДЕ ЖУРНАЛИСТЕР ДОП ТЕПТІ Печать
11.04.2019 13:00

Қасиетті Түркістан қаласында шағын футболдан БАҚ өкілдері арасында «Жаңарған Түркістан» атты республикалық турнир өтті. Облыстық Ішкі саясат басқармасы аталған сайыстың ұйытқысы болып, турнир аясында еліміздің түкпір-түкпірінен келген журналистерге пресс-тур ұйымдастырды.


ЖОЛСАПАР

Қонақтар ең алдымен А.Ясауи кесенесіне зиярат етіп, одан соң Сидней Олимпиадасының чемпионы Бекзат Саттархановтың бейітіне барып, құран бағыштады. Баспасөз сапары жаңа облыс орталығының бас жоспарын көріп, ары қарай тұрғын-үй кешенінің құрылысына ат басын бұрды. Әр кірпіші тарихи сәтте қаланып жатқан кешенде биыл 88 үй пайдалануға беріледі. Қарқын алған құрылыспен танысқан әріптестер келесі бағытты Б.Саттархановтың туған күні қарсаңында бокстан өтіп жатқан Халықаралық турнирге бұрып, финалдық ойындарды тамашалады.

Киелі шаһардың бүгінгі тынысымен танысқан әріптестер әрмен қарай Ордабасы ауданына табан тіреп, «Бөрте-милка» сүт тауарлы фермасына барды. Бұл ферманың тіршілігіне таңданған журналистер сүт өңдеу зауытының тəулігіне 40 тонна сүт өнімін өңдеуге қауқарлы екеніне көз жеткізді. Келесі жолсапар – Ұялыжар ауылында орналасқан «Александровский сад» ЖШС. Мұнда да қонақтар таңданысын жасырмады. Бүгінге дейін аудан бюджетіне 25 млн. теңге салық түсіріп үлгерген бау – 40 гектар, ал әр гектардан 50 тонна өнім алады.

Қаламы қарымды журналистер баспасөз сапарын Отырар ауданына барып, Арыстан баб кесенесіне зиярат етумен аяқтады. Мұнда әріптестерді көне Отырар қалашығының шежірелі тарихымен осы өңірдің тумасы, белгілі тележурналист Нұрсұлтан Құрман таныстырды.

ДОП ДОДАСЫ

Келесі күні БАҚ өкілдерінің басын қосқан теңбіл доп басталды. Бұл турнирде Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары, БҚО, СҚО, Алматы, Қызылорда, Жамбыл және Түркістан облысынан 13 команда бәсекеге түсті. «Астана» спорт кешенін дүбірлеткен сайыста жартылай финалға «Хабар» (Астана) мен «Сығанақ» (Қызылорда) және «Алматы» құрамасы мен «Taraz-Press» (Жамбыл) жолдама алды. Екі кездесу де өте тартысты өтіп, финал мәселесін пенальтилер сериясы шешті. Нәтижесінде, ақтық сынға Сыр елінен келген сайыпқырандар және жамбылдық жігерлі жігіттер шықты. Ал Алатау бөктерінен келген алматылықтар мен Сарыарқа төрінен табан тіреген нұр-сұлтандықтар үшінші орын үшін бақ сынасты. Бұл бәсекеде «Алматы» құрамасын бастап келген Жанарбек Әшімжанның мерейі үстем түсті.

Финал. «Жаңарған Түркістан» республикалық турнирінің алғашқы чемпионы футболдағы «лотереямен» анықталды. Бұл серияда «Сығанақ» командасының бағы жанып, чемпион атанды.

Марапат рәсімінде Түркістан облыстық ішкі саясат басқармасының басшысы Бейсенбай Тәжібаев жеңімпаз командаларды құттықтап, бірінші орынға 500 мың теңге, екінші орынға 300 мың теңге, үшінші орынға 150 мың теңге жүлде қорын табыстады. Ал оза шапқан ойыншылар Жандос Айтбайұлы («Үздік ойыншы»), Нұрсұлтан Құрман («Үздік шабуылшы»), Шоқан Маханов («Үздік қақпашы»), Рүстем Қанапиянов («Үздік қорғаушы») атанса, «Орал өңірі» газетінің бас редакторы Бауыржан Ғұбайдуллин Октябрь Жарылғапов атындағы сыйлыққа, «Солтүстік Қазақстан» газетінің бас редакторы Ербақыт Амантай Әбдісалан Нұрмаханов атындағы сыйлыққа және «Қазақ спорты» газетінің журналисі Бек Төлеу Бекзат Саттарханов атындағы жүлдеге ие болды.

Сонымен, достық пен ынтымақтастықты ту еткен турнир дәл осылай әріптестердің шат-шадыман күйінде өз мәресіне жетті.

 
Бет 5 , барлығы 77
 
Барлық құқықтар қорғалған.
"Қызмет" интернет басылымы.