Ошибка
 
 
Қоғам
Қызылкөпір әке махаббатының символы секілді Печать
08.05.2019 12:29

Өңіріміздегі ХІХ ғасырдың жарқын бір ескерткіші – Қызылкөпір. Аты айтып тұрғандай, көпірдің түсі қызыл болғандықтан солай аталған. Қазіргі Бәйдібек ауданының Екпінді ауылы маңындағы Бөген өзені үстіне салынған. Бұл нысанның құрылысы өз заманында тек қазақ даласы ғана емес, жалпы Орта Азиядағы қайталанбас құбылыс саналып, ерекше жаңалық болды. Халықтың айрықша ықыласына бөленді. Құрылыс кезінде ешбір дәнекерлеу пайдаланылмай, кесілген болат кескіндер тойтарма (клепок) байланыстармен құрастырылған. Тағы бір ерекшелігі, ұзындығы 34 метр болатын көпірдің өзеннің екі жағалауындағы тіректері кірпіштен өрілген. Кірпіштер еш бұзылмай, бүгінгі күнге жетіп отыр.


Бұл нысан Түркістан генерал-губернаторы К.П.Кауфманның есімімен тығыз байланысты. Аты аталған генерал-губернатор 1879 жылы Бөген өзенінің жарлауыт қабағынан көпір салу туралы бұйрық береді (Уз. ССр, фонд 17, опись1, ед. Хр. 25477 «О престройке моста через Бугунь» - 1879г.). Оған дейін бұл маңда тозығы жеткен ескі ағаш көпір болған. Көпір құрылысы бұйрық шыға салысымен іске аса қоймаған. Араға 7 жыл салып, генерал-губернатор Н.А.Розенбахтың тұсында ғана құрылыс толық аяқталады. Құрылыс кіші инженер Петровскийдің басшылығымен жүргізілген.

Көпір құрылысының болат материалдардан жасалуына қатысты ел аузында бір аңыз бар. Аңызда Түркістан генерал-губернаторы К.П.Кауфман ерке қызын ұзатып, бал айында Тәшкеннен Түркістанға күймемен сапарға шығатыны айтылады. Сапарға шыққан жастар 3 күн жүріп Шымкентке жетеді де, ары қарайғы 4 күндік Түркістан қаласына сапары кезінде Бөген өзенінен өтетін өткелде қиындыққа ұшырайды. Қызы әкесіне болған жайды баяндайды да, сол жерге бекем көпір салуды өтінеді. Қызының өтінішін орындау үшін сонау Петербордан инженерлерді алдырады да, болаттан көпір салдырып, қызының құрметіне қызылға бояпты дейді аңыз. Суы мол, көктемде өткел бермес Арыс, Бадам секілді өзендерге емес, жазды күні суы азайып қалатын Бөгенге көпір салудың астарында аңызда айтылатын жеке себептер болуы мүмкін.

Бұл көпірдің Ресей империясының Қазақстан мен Орта Азияны отарлау кезеңіндегі маңызы ерекше болды. Көне сауда жолдары негізінде пошта байланыс жолдары белгіленіп, бекеттер ашылып жатқан тұста империяның еуропалық бөлігіндегі әскери күштерін Түркістан өңіріне тартуда елеулі рөл атқарды. Сондай-ақ, жергілікті көшпелі халықтың да тұрмыс тіршілігінде, сауда байланыстарында өзіндік орны еселене түсті. Осылайша екі жақ үшін де стратегиялық маңызға ие нысанға айналды.

Көпір патшалық дәуірден кейін де, ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін қызмет етіп келген. Кеңес одағының тонналап жүк артқан ірі жүк көліктеріне шыдас бергеніне қарағанда, әлі де маңыздылығын жоғалтпаған. Тек 1970 жылдары ғана Самара-Шымкент автожолы қайта құрылымдалған сәтте жаңа көпір салынып, қара нар – Қызылкөпірдің бел омыртқасы тіктелгендей болды. Бүгінгі күні бұл нысан әлі де пайдалануда. Бірақ, қазір зымыраған көліктер өтпейді, тек жаяу жүргіншілер ғана ауыл мектебіне қатынайтын өткеліне айналдырған. Нысан тарихи және мәдени ескерткіштер тізіміне енгізіліп, мемлекет қамқорлығына алынған.

Аталған ескерткіштің айналасын абаттандырып, көлік тұрақ орнын реттеп, талапқа сай қоғамдық тамақтандыру және орналастыру орнын ашса, ары-бері ағылған туристер легін бір сәтке аялдатуға болады. Халықтың бұл нысанға деген құрметі бөлек. Себебі, ел аузында Екпінді ауылын әлі күнге ресми атауымен емес, «Қызылкөпір» деп атайды. Мәселен, «Батыс Еуропа-Батыс Қытай» көлік дәлізі автожолымен жолға шыққан жолаушылар «Қызылкөпірдің балығынан дәм татайық» деп арнайы ат басын бұрып жатады.

Қызылкөпір маңынан өткен сайын көз алдыма тұрмысқа шыққан қызының соңғы өтінішін орындау үшін һәм жасау-жабдығы ретінде болаттан көпір салдырып жатқан әкенің әрекеті елестейді де тұрады. Әке махаббаты деген ерекше құдірет емес пе? Қызылкөпір әке махаббатының символы секілді көрінеді.

С.ҚҰДАБАЙ

 
Мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмыспен қамтып отыр Печать
08.05.2019 12:02

Созақ ауданына жол түсіп, аудан орталығы Шолаққорғанға аялдағанымызда мүмкіндігі шектеулі азаматтарды жұмыспен қамтып отырған кәсіпкер туралы естідік. Содан өңірде өте сирек кездесетін мұндай шағын кәсіпорынның тынысымен танысу үшін арнайы ат басын бұрдық. Шағын кәсіпорын жұмысын «Созақ аудандық мүгедектер қоғамдық бірлестігі» ҚБ жүргізеді екен. Төрайымы – Бақыт Смахова. Осы ретте цех басшысының көмекшісі Ержан Оразханды әңгімеге тарттық.


«Созақ аудандық мүгедектер қоғамдық бірлестігі» ҚБ шағын тігін кәсіпорны жұмысын бастағанына 2 жылдан асты. Цех жеңіл өнеркәсіп өнімдерін, оның ішінде арнайы қызметтік киімдер, спорттық формалар, қыстық киімдер, төсек жабындар, қолғап, төсеніш, киіз үй жабдықтары, тіпті, қыз жасауы мен той жабдықтарын да өндіру, сонымен қатар, аяқ киімдер жөндеумен айналысып келеміз. Кәсіпорын тігін машиналары және қолғап тігетін станоктармен қамтылған», – деді Е.Оразхан.

Қазіргі таңда бұл шағын кәсіпорын өз өнімін Созақ ауданы аумағындағы нарыққа таратады екен. Тұтынушылармен қоса, уран кенін өндіруші компаниялармен келісімге келіп, тұрақты әріптестік орнатқан. Сондай-ақ, тек аудан нарығымен шектелмей, облыстың өзге де аумақтарынан тапсырыстар қабылдай бастаған. Мәселен, Арыс қаласындағы теміржол саласында қызмет атқаратын кәсіпорындар «Созақ аудандық мүгедектер қоғамдық бірлестігі» ҚБ-мен келісім шарт түзіп, жұмыскерлеріне арнайы қызметтік киімдеріне тапсырыс бере бастаған. Тапсырыс беруші тарап бұл цехтың қызметіне жүгінуінің басты себебі ретінде өндірілетін өнімнің сапалы әрі қолжетімдігін атаған. Кәсіпорын өнімдерінің өз тұтынушысы бар, сұранысқа ие.

Кәсіпорын өндіретін өніміне қажетті шикізаттар мен жартылай фабрикаттарды демеушілік жасаушы ауданда уран өндіріп жатқан «Инкай» ЖШС жеткізіп берсе, көптеген қажетті заттарын Шымкенттегі «Алаш» базарынан сатып алып, тасымалдайды.

Қазіргі таңда бұл шағын кәсіпорында 14 адам жұмыс істесе, оның 6 жұмысшысы тігіншілер. Олардың дені – мүгедектер мен аудандық жұмыспен қамту орталығының жолдамасымен келіп жұмыс тапқан жергілікті тұрғындар. Солардың қатарында біз сөзге тартқан Е.Оразхан да бар. Ержан – Шымкенттегі №1 колледждің түлегі. Колледжде осы тігін саласының қыр-сырын оқып, пішу мен тігіс тігуді меңгерген. Қазір осы шағын кәсіпорынның тігіншісі әрі шаруашылық жағынан басшылыққа көмекші болып жұмыс істейді. Цех жұмысшылардың атқарған жұмыс ауқымына қарай ақы төлесе, оған қоса Ержан секілді әлеуметтік бағдарламалар жолдамасымен жұмысқа келген жұмысшылар 55,0 мыңнан атаулы әлеуметтік көмек алады. Алдағы уақытта Е.Оразханның өзі де осы салада кәсіпкерлік ісін бастағысы келеді. Өйткені, «тұрақты сұраныс бар» деп отыр.

Өз кезегінде біз әр аудан мен аймақтарда мұндай кәсіпорындар көптеп ашылса дейміз. Себебі, бұл – мүмкіндігі шектеулі жандар мен әлеуметтік бағдарлама жолдамасымен жұмысқа кезекке тұрған кісілер үшін таптырмайтын мүмкіндік.

«Қызмет – ақпарат»

 
«Аманат» алаңы: Сайлаудың әділ өтуіне мүдделі Печать
04.05.2019 18:50

Осы жылдың 9 маусым күні кезектен тыс өтетін Президент сайлауына орай «Аманат» азаматтық алаңы құрылып еді. Мақсаты – сайлау үдерісіне қоғамдық мониторинг жүргізу. Бұл тәуелсіз ерікті бірлестіктің алғашқы отырысы өткен айда Нұр-Сұлтан қаласында болса, ал бүгін еліміздің үшінші мегаполисінде де аталған алаңның штабы құрылды.


Штабтың жетекшісі Ербол Дайрашұлы: «Азаматтық алаң – әділ, ашық сайлауға мүдделі» дей келе, оның басты мақсаты мен сайлау үшін қажетті жағдай жасаудың бағыттарын тілге тиек етті. Атап айтсақ, бес бағыт:

1. Сайлауды өткізуге дайындық

Бұл бағыт дайындық кезеңінің қоғамдық мониторингін білдіреді. Ең жақсы дайындық – сайлаудың ашық болуы. Әрбір азаматтың сайлауға қатысуға құқығы болуы тиіс. Мұны қамтамасыз ете аламыз ба? Ол үшін барлық қажетті жағдайлар уақытылы жасалуы тиіс. Уақыт аз қалды. Жаңартылған тізімдер дайын ба, олар қаншалықты өзекті.

Үміткерлердің тәжірибесі, ресурстары, танымалдылығы мен қолдауы әртүрлі. Оларға теңдей жағдай жасалына ма? БАҚ барлығына бірдей алаң бере ме?

2. Сайлаушылардың өз құқықтары жайлы хабардар болуы

Сайлаушылардың құқықтық процедуралары, сайлау кезеңдері мен мерзімдері туралы ақпараттандыруды қарастыратын ең маңызды бағыттардың бірі. Олар қандай да бір кандидатты қалай қолдай алады? Оның бағдарламасы туралы ақпаратты қалай табуға болады? Құқықтары бұзылса ол туралы қайда, қалай хабарлайды? Онлайн заңгерлік кеңес беру қызметін құру. Алғаш рет дауыс беретін жас сайлаушыларды оқыту;

3. Адалдық

Қазақстанның барлық өңірлерінде, әрбір сайлау учаскесінде тәуелсіз бақылау желісін құру. Бақылаушыларды халықаралық ұйымдардың стандарттары бойынша оқыту. Жедел ақпарат алмасу желісін құру. Бұзушылық фактілеріне ден қою. Ол үшін Орталық сайлау комиссия, Бас прокуратура, сот, жергілікті органдар, сайлау комиссиялары және үміткерлердің штабтарымен ынтымақтастық орнату;

4. Ашықтық

Азаматтар, журналистер, сарапшылар, ғалымдар арасындағы сайлау бойынша барынша ашық және объективті ақпаратпен пікір алмасу. Тәуелсіз диалог платформалары мен пікірталас алаңдарын құру. Түрлі көзқарастарды білдіретін сарапшыларды, қоғамдық пікір көшбасшыларын талқылауға тарту. Оның ішінде онлайн түрін де пайдалануға болады;

5. Ынтымақтастық

Бұл бағыт құрмет пен сенім қағидаттарында мемлекет пен қоғамның тең ынтымақтастығын қамтамасыз етуі тиіс. Сайлау процесінің ең өзекті мәселелерін анықтау. Азаматтар сайлаудан не күтеді? Сайлаушылар үміткерлерге өз талаптарын, үміттерін және өтініштерін жеткізе алатындай ақпарат алмасу арналарын құру бұл – АМАНАТ! Халықтың аманатына қиянат жасауға болмайды. Азаматтардың пікірлерін барынша есепке алу сайлау нәтижелеріне азаматтардың сенімін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Алдағы сайлауға мониторинг жүргізу бойынша осы бес негізгі бағытта «Аманат»  азаматтық  алаңы  қалыптасқан.

«Қызмет – ақпарат»

 
«Оңтүстік аңыздары» экспедициясы Сауранда қорытындыланды Печать
30.04.2019 15:24

Өңірімізде өтіп жатқан жылдың ең үлкен туристік іс-шарасы – «Nomad Explorer» компаниясының Жамбыл және Түркістан облыстарына арнаған 7 күндік «Оңтүстік аңыздары» туристік экспедициясы саяхаттары жайында газетіміздің оқырмандарын тұрақты хабардар етуге тырысып келеміз. Ішкі туризмді насихаттауға бағытталған бұл туристік экспедицияға жергілікті әкімдіктер де белсене қолдау білдіріп, мүмкіндігінше жәрдемдесіп, мүдделік танытты.


Мәселен, Бәйдібек, Қазығұрт, Төлеби, Отырар аудандарының әкімдіктері экспедиция бағыттарына сәйкес өз территорияларындағы туристік нысандар аумақтарында гидтік қызмет, жұмсақ инфрақұрылым (ауыз су, әжетхана, сілтеуіш белгілер, т.б.) қамтамасыз етуді мойнына алса, Кентау қалалық әкімдігі аталған қызметпен қоса, туристер лагерлер аумақтарында қоғамдық бақылау (ішкі істер, жедел жәрдем, өрт сөндіру қызметтері), қолөнер шеберлері көрмесі, ұлттар асханасы, электрмен қамту секілді жұмыстарды қоса қамтыған. Сондықтан, бұл іс-шараның атқару басы-қасында жергілікті әкімдіктердің де орны ерекше болды.

Түркістан облысы, көне Сауран қаласы аумағында «Оңтүстік аңыздары» республикалық туристік экспедициясының қорытынды күні әрі жабылу салтанаты өтті. Жалпы, экспедиция мүшелері 22-26 сәуір аралығында Ақмешіт үңгірі, Домалақ ана кесенесі, Аппақ ишан мешіті, Қазығұрт тауы, Ақбура әулие кесенесі, Ғайып ерен Қырық шілтен, Қажымұқан мұражайы, Отырар көне қаласы, Арыстан баб кесенесі, Үкаша ата, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Сауран көне қаласы және өзге де тарихи орындарды аралап, өңірдің таңғажайып тарихи және табиғи нысандарымен танысты. Бұл экспедицияға әртүрлі сала өкілдерінен еліміздің ең танымал тұлғалары: кәсіпкерлік, бизнес, мәдениет және зиялы қауым өкілдері, отандық шоу-бизнес жұлдыздары, туризм мамандары, саясаткерлер, ақпарат саласының өкілдері және өзге де сала өкілдерінен құралған барлығы 700-ден астам адам қатысты. Экспедициямен еліміздің өңірлерінен бөлек, шетелдерден де қонақтар келді. Айтулы саяхатқа Түркістан облысы туризм және сыртқы байланыстар басқармасы, «Түркістан» ақпараттық-туристік орталығы мамандары да көп қолдау көрсетті. Экспедиция сапарын қорытындылау күніне арнап тарихы тереңде жатқан Сауран көне қаласы маңында «BI-Group» холдингі арнайы жазғы сахна құрып, облыстық мәдениет басқармасы тиісті жабдықтармен жабдықтады. Мұнда Түркістан облысы әкімдігінің қолдауымен «Тайқазан» гастрономиялық фестивалі ұйымдастырылып, «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясындағы іс-шаралар, ұлттық ойындар: көкпар, садақ ату және өзге де спорт түрлерінен сайыстар өтті. Ал әншілер қазақтың халық әндерін шырқады.

Саяхатшы қауым тарихы тереңде жатқан Сауран қалашығын аралап, шежіресімен танысты. Сонау орта ғасырларда салынған қамал қабырғаларының биіктігі кей жерлерде 3-6 метрге дейін жетеді. Бұл ескерткіш республикалық маңызы бар ескерткіштер тізіліміне енген.

Саурандағы арнайы әзірленген сахнада таңнан кешке дейін мәдени-концерттік бағдарламалар толастаған жоқ. Жиынға Мәдениет және спорт министрі А.Мұхамедиұлы қатысып, Түркістан облысының туристік әлеуеті мол екенін айта келіп, экспедиция жетекшісі М.Сейсембаевқа қызықты өткен «Оңтүстік аңыздары» туристік экспедициясы үшін алғыс білдірді. Сондай-ақ, «BI Group» холдингінің басшысы Айдын Рахымбаев көпшілікке «Уақытты тиімді пайдалану және табысқа жету құпиялары» тақырыбында шағын тренинг өткізіп, концерттік кеш соңы шырқалған қазақтың дәстүрлі әндері мен шертілген күйлері асқақтаған «The Soul of Nomad» («Көшпелілер рухы») атты этно-музыка фестивалімен түйінделді.

«Қызмет - ақпарат»

 

 
Бет 2 , барлығы 77
 
Барлық құқықтар қорғалған.
"Қызмет" интернет басылымы.