Ошибка
 
 
Сұхбат
Абылай ДОНБАЙ, трансплантолог: «ШЫМКЕНТТЕ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ БИОМЕДИЦИНАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ ОРТАЛЫҒЫ АШЫЛСА ДЕЙМІН» Печать
17.05.2019 11:12

Абылай ДОНБАЙ, трансплантолог: «ШЫМКЕНТТЕ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ БИОМЕДИЦИНАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ ОРТАЛЫҒЫ АШЫЛСА ДЕЙМІН»

Елімізде медицинаның бір тармағы трансплантология (ағзаны ауыстыру) саласы біртіндеп дамып келеді. Бұл саланың қанатына су бүркіп, қарқын алуына үлес қосып отырған отандық үш хирург бар. Соның бірі – Абылай Донбай. Ол бүгінге дейін 40-қа жуық бауыр және 100-ден аса бүйрек ауыстыру отасын істеген. Абылай Әбдіжаппарұлының бір ерекшелігі – туыстық трансплантацияны жетік меңгерген. Жақында ғана айды аспанға шығарып, өзі басшылық ететін Шымкент қаласы №1 қалалық клиникалық ауруханасында жаңа рекорд орнатты. Ширатып айтсақ, туыстық бауыр мүшесін ауыстыру отасын 5 сағат 48 минутта жасады. Бұл рекорд – әлемде аталған саланың биігінде тұрған Оңтүстік Кореялық дәрігерлердің көрсеткішіне аздап жақындады деген сөз. Осы ретте А.Донбай секілді туыстық трансплантациялық отаны істейтін хирургтер ТМД елдері ішінде саусақпен санарлықтай екенін айтқымыз келеді.

Міне, қасиетті айдың мамыражай күнінде осындай білікті маманмен тілдесудің сәті түсті. Табиғат аясындағы емен-жарқын әңгіме кейіпкеріміздің тұлғалық бейнесі, еңбек жолы және алға қойған мақсаттары жайында өрбіді.


– Абылай Әбдіжаппарұлы, жақында Шымкент қаласы №1 қалалық клиникалық ауруханасының бас дәрігері қызметіне кірістіңіз. Жаңа қызмет құтты болсын!

– Көп рақмет!

– Әңгімемізді әріден бастасақ.  Медицина саласына қалай келдіңіз?

– Әкем үнемі «Сен дәрігер, ақ халатты абзал жан боласың» дейтін. Дәл осы ұранмен бойым қалыптасты. Мектеп қабырғасында спортқа, оның ішінде күреске құмар болдым. Сол себепті алдымда екі таңдау тұрды. Әкеме: «Медицинаны таңдаймын», – дедім. Ол кісі мединститутқа түсіп, бірақ белгілі себептермен оқуын аяқтай алмай, Алматыдағы Абай атындағы ҚазҰПУ-да химия-биология факультетін бітірген. Алайда, арманы дәрігер болу еді. Мен әкемнің осы арманын орындағым келді. Сөйтіп, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медициналық академиясына оқуға түстім.

 

«КӨШБАСШЫ РЕТІНДЕ БАУЫР ТРАНСПЛАНТАЦИЯСЫН 32 ЖАСЫМДА ЖАСАДЫМ»


– Ал трансплантологияға қызығушылық қалай оянды?

– Алтыншы курста хирургия немесе терапияны таңдауың керек. Мен хирургияны таңдап, қазір бас дәрігер болып отырған ауруханада ең алғаш соқырішекке ота жасадым. Әрі қарай оқуды бітірген соң, біліктілігімді жетілдіру үшін Алматыға бағыт бұрып, №12 орталық клиникалық ауруханаға жұмысқа кірдім. Сосын «жалпы хирургияны» үйрену мақсатымен Мәскеудегі Н.В.Склифосовский атындағы Жедел жәрдем ғылыми зерттеу институтына бардым. Бірақ бұл жерде бірінші рет бауыр трансплантациясын көріп, осыған қызығушылығым оянды. Сөйтіп, ағзаны ауыстыру жолына мойын бұрдым. Бұл 2008 жыл еді.

– Алғашқы трансплантациялық отаңызды неше жасыңызда істедіңіз?

– 2012 жылы 30 жасымда Нұр-Сұлтандағы №1 қалалық ауруханасында Мәскеудегі Н.В.Склифосовский атындағы Жедел жәрдем ғылыми зерттеу институтының мамандарымен бірлесіп бауыр трансплантациясын жасадым. Науқас елу бес жаста еді. Аты-жөні – Хамилаш Жұмабекова. Шүкір, бүгінде денсаулығы әлі жақсы.

Ал көшбасшы ретінде 32 жасымда жасадым.

– Бұл ота біздің елде қай жылдары басталған?

– Дәрігер Мұхтар Әлиев 1996 жылы жасап көрген. Бірақ сәтсіз өтіп, мұндай ота істеу тоқтаған. Содан 2012 жылы қайта жасалды. Бұл жолы үш клиника бірдей бастады. Атап айтсам, Алматыдағы А.Н.Сызғанов атындағы ұлттық ғылыми хирургия орталығы, Елордадағы №1 қалалық аурухана мен Ұлттық ғылыми онкология және трансплантология орталығы. Жалпы, елімізде ағзаны ауыстыру отасын істейтін үш хирург бар. Олар – Жақсылық Досқалиев, Болат Баймаханов және өзім.

– Аталған салалық медицинаның қарыштап дамуына үш дәрігер аздық ететін шығар?..

– Артымыздан шәкірттеріміз ілесуде. Менде жетіге барып жығылады. Өзіміздің қазақ жігіттер, арасында бір әпкеміз бар. Жақын арада бұл кісілердің де трансплантологияның өріс алуына ықпал етері анық. Қазір де қарқыны жаман емес. Мәселен, бүгінде Нұр-Сұлтан қаласы Ұлттық ғылыми онкология және трансплантология орталығы, Алматыдағы А.Н.Сызғанов атындағы ұлттық ғылыми хирургия орталығы және Шымкент қаласы №1 қалалық клиникалық ауруханасы шетелдік мамандардың қатысуынсыз трансплантациялық ота жасай алады. Өткен жылы өзім басшылық ететін ауруханада 45 ота жасадық. Оның көбісі бүйрек, бесеуі – туыстық бауыр трансплантациясы. Ал осы жылы жоспарда туыстық 10 операция бар. Дегенмен, ауруханамыздың аяқ алысы әлі де алшаң емес. Мекемеміз жанынан морфологиялық және биомедициналық ғылыми зерттеу орталығы ашылса деймін. Сол кезде шетелдік мамандармен тәжірибе алмасуға зор мүмкіндігіміз туар еді.

 

«ОРТАЛЫҚТЫ АШУҒА ТЫМ КӨП ҚАРАЖАТ КЕТЕДІ ДЕП ОЙЛАМАЙМЫН»

 

Ол орталықтың маңыздылығы жайында айта кетсеңіз...

– Мысал ретінде Оңтүстік Кореяны алалық. Олар біліктілігін адам ағзасына ұқсас келетін жануарларға ота жасап арттырады. Дәрі-дәрмектердің қалай әсер ететінін де солар арқылы біледі. «Гистологиялық нәтижеге қараймыз» деген сөзді естіп жатасыздар ғой. Яғни, қатерлі ісік анықталса, оның қандай түрі? Тінде (ткань) қабыну белгілері бар ма? Осылай нақты ғылыми дәлелдеп емдесек, ем жүз пайыз іске асады. Тағы да мысал, бір адамның бүйрегі ауырып, анализ тапсырды делік. Оған «Бәлкім, сіздің бүйрегіңізде аутоиммундық процестер жүруде» деп болжам айтады. Негізінде, бүйрегінің тінін алып, микроскоппен көру керек. Сол кезде дәл диагнозын қоятын мүмкіндік туады. Біздің Шымкент бұл тұрғыда кемшін. Көбісі болжам. Егер ғылыми зерттеу орталығы болса, мұның бәрі реттелер еді. Меніңше, аталған морфологиялық және биомедициналық орталықты ашуға тым көп қаражат кетеді деп ойламаймын.

– Олай болса, тиісті орынға ұсыныс айту керек қой?..

Әрине. Бұл ұсыныс жөнінде әрекетімізді бастап отырмыз. Жақында Шымкент қаласы әкімдігімен кездесіп, өзім оқыған Сеулдің ұлттық институтының клиникасымен меморандум құру туралы сөз қозғадым.  Олар жақын арада келуді жоспарлап жатыр. Меморандум мақсаты біздің орта буын мен кореялық білікті дәрігерлердің арасында тәжірибе алмасу. Өзіміздің дәрігерлерді де ол жаққа апару ойымда бар.

Егер  жоғарыда айтқан жоспар қолдау тауып, іске асса, ғылыми зерттеу орталығында біздің хирургтер Оңтүстік Кореялық мамандардан тамырды тігуді, бауырды қалай ажырату секілді көп нәрсені үйренеді. Бұл қаламыздағы трансплантологияның дамуына күш беріп, бауыр трансплантациясына кезек күттіруге болмайтын науқастар тізімін азайтар еді.

– Кезекте қанша адам бар?

Облыс бойынша 1500 адам бауыр церрозымен ауырады. Оның 150-не бауыр трансплантациясын жасауымыз керек.

– Ота істету үшін портал туралау керек пе?

Олай емес. Туысы донор болса, науқасты дайындап, ақысыз әрі кезексіз дереу ота істелінеді. Тек мәйіттік трансплантация ғана кезек арқылы. Бірақ ол да тегін жасалады.

– Трансплантацияға апаратын жол...

Бауыр церрозына шалдыққан науқастар бірнеше кезеңнен тұрады: жеңіл, орташа және ауыр. Науқас жеңіл кезеңінде психологиялық тұрғыда ота істетпейді. Орта кезеңінде бұл аурудың асқынған белгілері пайда болады: ішінің ісінуі, денесінің сарғаюы, көз ағының сарғаюы, денесінің қышынуы т.б. Сол сәтте лабораториялық анализдер тапсырады. Бауырдың өзіндік көрсеткіштері ауытқып, науқас «Енді не істеймін?» дегенде, бауыр трансплантациясын ұсынамыз. Ал қатты асқынған кезі өте қауіпті: ісініп, өңештен қан кетеді. Адам комаға түсіп, оянбай қалуы мүмкін. Сондықтан, тез арада туысқандарымен сұхбат жүргізіп, отаны жасаймыз. Жалпы, бауыр церрозына шалдыққан адамның негізгі емі – бауыр трансплантациясы.

«ТУЫСТЫҚ ТРАНСПЛАНТАЦИЯНЫ ІСТЕУ ӨТЕ ҚИЫН»

– Бұл отаны істеу қаншалықты қиын?

– Әсіресе, туыстық трансплантация өте ауыр. Бауыр жүректен сегіз сантиметр ғана ары орналасқан. Ол – тамыр талшықтары тым көп орган. Яғни, тірі адамның ашық тамырларынан бауырының жартысын бөліп алып, науқасқа салу оңай емес. Оны микроскоппен жалғап, тігеміз. Одан бөлек, отаға дейін сау адамның бауырын арнайы компьютерлік томография арқылы көлемін өлшейміз. Жалпы денесінің салмағына байланысты кесіп алынатын, өзінде қалатын тұсын анықтаймыз. Оның арнайы формуласы бар. Егер донордың өзіне қалатын мөлшері аз болса, онда ол жарамайды. Өйткені, сау адамның өзіне де қызмет жасайтын бауырдың тіндері қажет. Қысқасы, бұл – титтей қателікті кешірмейтін үлкен ғылым.

Бауыр қанша уақытта бастапқы қалпына келеді?

– Үш айда орнына келіп, қалыпты жұмыс істеп кетеді.

Операцияға қанша хирург қатысады?

– Жеті хирург екіге бөлінеміз: бір жағы донордан бауырды алып жатса, екінші жағы науқастың бауырын дайындайды. Көшбасшысы – өзім. Жалпы, жиырма шақты адам қатысады.

– Туыстық ағзаны ауыстыру Еуропада қаншалықты дамыған?

Азия елдерінде Жапония, Оңтүстік Корея, Сингапур, Үндістан, Пәкістан, Сауд Арабия және Иранда көп жасалынады. Оның ішінде Қазақстан да бар. Ал Батыс жақ өте аз әрі бұл отаны ұзақ уақыт жасайды. Мәселен, Мәскеуде он–он алты сағат аралығында істейді. Негізі Еуропада көбінесе мәйіттен алынған мүшелерді транспланттайды.

 

«АТАҚТЫ АДАМДАРДЫ БІЛІКТІ ХИРУРГТЕР КҮТІП АЛАДЫ»

 

Сұхбат барысында Оңтүстік Кореяны тілге тиек етіп, олармен өз мамандарыңызды Шымшаһарда тәжірибе алмастырғыңыз келетінін жеткіздіңіз. Мүмкіндік болса, Сеулге апаратыныңызды да айтып қалдыңыз. Соған қарағанда, ол жақтың трансплантологиясы сізге қатты ұнайтын секілді?..

– Рас, олардан үйренеріміз көп. Бұл сала бойынша әлемде ең дамыған мемлекеттердің бірі – Оңтүстік Корея. Жылына мыңнан астам бауыр алмастыру отасын істейді. Науқастар дүниенің түкпір-түкпірінен барады. Жиырма жылдан астам тәжірибелері бар. Отаны небәрі төрт-төрт жарым сағатта жасап тастайды. Әлемдік рекорд та соларға тиесілі. Оны менің профессорым – Кванг Вунг Ли орнатқан. Уақыты – 3 сағат 20 минут.  

Кореялықтар науқастардың күтімін, оларға қарым-қатынас мәдениетін, ота жоспарлары мен тактикасын дұрыс жолға қойған. Электрондық жүйе де жақсы дамыған. Сол себепті, осылай көш бастап тұр. Ал қондырғылары тіпті бөлек әңгіме.

– «Уақыт жағынан әлемдік рекордты менің профессорым орнатты» дедіңіз. Ол жақтың мамандарымен таныстығыңыз қалай басталды?

– Өзім бес жыл жұмыс істеген Елордадағы №1 қалалық ауруханасында 2013 жылы кореялық мамандармен бір жарым жылдай тәжірибе алмастым. Сөйтіп, 2014 жылы Сеул қаласындағы ұлттық ғылыми зерттеу институтының клиникасына оқуға барып, жетпіске жуық бауыр ауыстыру отасына қатыстым. Көзімнің ашылуына негіз болған – сол жақ.

Аталған клиникаға Елбасы үш рет барған. Бір қызығы – мұнда келген атақты адамдарды клиникадағы білікті дәрігерлер күтіп алады. Себебі, олар хирургтерін мақтаныш тұтады.

– Ал біздің ел хирургтерін қалай қадірлейді?

Өз-өзімізді дұрыс қадірлемемейміз ғой... Егер өзге ұлттан болса, шашбауын көтеріп кетер едік.

– Әңгімемізге арқау болған Оңтүстік Кореяда бауыр трансплантациясының бағасы қанша?

Үш жүз мың доллар. Еуропада одан да қымбат.

– Бізде ше?

Он бес миллион. Әрі кетсе, 35 мың доллар.

«ШЕТЕЛДІК МАМАНДАРДАН ЕШ КЕМ ЕМЕСПІЗ»

– Өзіңіз ақылы істеп көрдіңіз бе?

Жоқ. Тек ақылы бүйрек ауыстыру отасын жиырма шақты шетел азаматына істедім. Олар өзінің донорларымен келген. Ол кезде еліміздің Заңында донордың келісімімен ота істеуге болатын. Ал қазір Заң бойынша туыстық донорға ғана рұқсат етілген.

– Шетелдік науқастарыңыздың сіз істеген отаға көңілдері толды ма?

Иә, көңілдерінен шыққан секілдімін. Мәселен, украиналық азамат Алексей Мартынов Австриядан бейнеролик арқылы рақметін жеткізді. Ол атақты «Forbes» журналында украиндықтардың ішінде үздік ондыққа кіретін миллионер кісі екен. Біздің қалаға жеке ұшағымен келіпті. Мұның бәрін отадан кейін білдім.

– Ол кісінің сізді таңдауына не себеп болыпты?

Оның алдында Румыния мен Болгария азаматтарына ота жасағам. Дәл солар Мартыновтың алыс туысқаны екен. «Қайда барсам болады?» деп ақылдасқанда, маған ота істеткен сол кісілер бізді нұсқайды. Сөйтіп, Алексей менімен бейнеқоңырау арқылы сөйлеседі. Сол кезде бүйрегін алып, дереу бүйрек салып бере алатынымызды айттым. Келісе кетті. Ал оған дейін Мартыновқа еуропалық мамандар бүйрегін дереу орната алмайтындықтарын жеткізген екен.

– Бұл ота қалай өтті?

Жеңіл өтіп, небәрі бір жарым сағатқа ғана созылды. Біз бүйрек трансплантациясын өте тез жасаймыз.

– Сонда өзіміздің трансплантолог мамандар еуропалықтардан кем түспейтін секілді ғой!.. Бұған не дейсіз?

2016 жылы Нұр-Сұлтандағы №1 қалалық клиникалық ауруханада жұмыс істейтін кезім еді. Маған осы Шымкент қаласындағы №1 клиникалық ауруханасының дәрігерлері хабарласып, туыстық бауыр трансплантациясына тәжірибе алмасу үшін қатысуымды сұрады. Келдім. Операцияны италияндық мамандар істейін деп жатыр екен. Дәрігерлермен танысып, ертеңіне ота жасалынатын науқастарды көрдім. Сонымен, таңертең отаға аз уақыт қалғанда, профессор жасаудан бас тартты. Туыстық емес, тек мәйіттік трансплантация ғана істейтінін ашық айтты. Бірақ ақысы төленіп қойған. Осы сәтте намысты қолдан бермеуге тырысып, «отаны мен жасайын, алайда Италия мамандары маған көмекші болсын» дедім. Олар келісті. Сөйтіп, отаны жасадық. Сәтті өтті. Кейіннен италияндықтар: «Бізді неге шақырдыңыздар? Өздеріңізде білікті мамандар бар екен ғой. Керісінше, көп нәрсені сіздерден үйрендік», – деді. Ол кезде жасым отыз төртте еді, ал шетелдік мамандардың жасы алпысқа кеп қалған.

Сөзімнің түйіні ретінде айтайын дегенім – қазақ шетелдіктерден еш кем емес. Бірақ бір-бірін бағалауы қиын. Оңтүстік Кореяға тамсанып қарап отырмыз ғой. Негізі оны өзімізде де жетілдіре аламыз. Тек бір-бірімізге қолдау білдірсек болғаны...

«ӘКЕМНІҢ АРМАНЫН ОРЫНДАҒАНЫМДЫ ОЙЛАП, БОЙЫМДЫ ҚУАНЫШ БИЛЕЙДІ»

Тағы бір отаңызды еске ала отырсаңыз...

– Осыдан екі жыл бұрын Елордадан Шымкентке ауысып келген кезім еді. Бауыр церрозына жиырма екі жасында шалдыққан өзіміздің қаракөз қарындасымыз кезікті. Әкесі әбден сандалған. Ол кісіге айттым: «Ешқайда барудың қажеті жоқ. Бұл жерге өзім келіп отырмын. Мамандығым – трансплантолог. Отаны тегін жасап берем» дедім. Науқастың туған ағасы донор болды. Әкесі қуанып, әлі күнге дейін рақметін айтады.

– Ота кезінде сағаттап жанталасу сізге қалай әсер етеді?..

Моральдік еш салмақ түсірмейді. Егер жүрегіме жақын алсам, хирург бола алмас едім. Бұл менің тек жұмысым ретінде қараймын.

– Сәтсіз отаңыз болды ма?

Кез келген хирургте сәтсіз ота болады. Дегенмен, оны ешкім әдейі істемейді. Бәлкім, кейде тәжірибе жетіспейді не науқас ауруын тым асқындырып алады. Бұл келеңсіз жағдай көңілге қаяу түсіреді.

– Ал адам өмірін сақтап қалған кезде қандай күй кешесіз?

– Әкемнің арманын орындағанымды ойлап, бойымды ерекше қуаныш билейді.

Әкеңіз бұл жетістіктер жайлы не деді?

– Нұр-Сұлтан қаласының бас трансплантологі болғанымда арманы орындалғанын айтып, батасын берді. Бірақ былтырғы жылы әкемнен көз жазып қалдық.

Ол кісі сізді қалай тәрбиеледі?

– «Ақ халаттылар – зиялылардың ең жоғарғы деңгейіне жататын адамдар. Ашкөз болма! Жағдайы жоқтарға көмектес. Қолыңнан кеп тұрса, жақсылық жасап жібер. Ертең балаларыңның алдынан шығады» дейтін. Мәселен, маған бауыр трансплантациясын жасатуға келетіндердің көбісі әлеуметтік жағдайы төмен, қарапайым кісілер. Олардың ешбірінің де меселін қайтармаймын. Қолымнан келгенше көмектесемін.

 

«МӘДИ БИҒАЛИЕВ БІЛІКТІ МАМАН ӘРІ ІЗГІ ЖАН ЕДІ»

 

– Ал өзіңіз болашақта балаңыздан не күтесіз?

– Кардиохирург болғанын қалаймын.

– Бүгінде өзіңіз басқарып отырған аурухананы сізге дейін ұзақ жылдар тізгінін ұстаған Мәди Биғалиевті қалай еске аласыз?

Студент кезімнен ұстазым болды. Нұр-Сұлтанда жүргенімде шақыратын. Келіп, келісімшартпен ота істейтінмін. «Орынбасарым бол, маған сенімді адам керек» дейтін. Екі жыл бұрын әкем ауырып, Мәди ағаға осы жөнінде ұсыныс айтып көрдім. Тез қабылдады. Жалпы, ол кісі маған көп жақсылық жасады. Өкінішке қарай, өмірден өтіп кетті. Трансплантация істеген сәттерімде шеберлігіме тамсанатын. Ал мен студент кезімде Мәди ағаның тәжірибесіне сүйсінетінмін. Ол кісі өте білікті маман әрі білікті мамандарды бағалайтын ізгі жан еді.

– Шымкент қаласы №1 қалалық клиникалық ауруханасында не өзгерістер болып жатыр?

Ең алдымен, тәртіп орнатып, кейбір дәрігерлердің заңбұзушылық әрекеттерін тыюдамын. Бәлкім, біраз адамға ұнамай қалған шығармын. Оны жалдамалы, біреудің  «инструменті» боп жүрген «тұлғалардан» байқап жүрмін. Бірақ сыбайлас жемқорлыққа жағдай жасап қойып, алаңсыз отыра алмайды екенмін...

Екіншіден, бес жылдың ішінде біліктілігін арттырмаған, өсуі жоқ дәрігерлермен жұмыс істеудемін. Одан бөлек, барлық дәрігер отыратын дөңгелек үстел (reception) қадағалануда. Себебі, ауырып келген науқас дәрігерді күтпеуі керек. Сондай-ақ, сыртта жедел жәрдем көлігінің жылдам келуін тежейтін кедергілер ретке келтірілді. Бұл көліктің ішіндегі науқастың әр минуты мен секунды бағалы. Сондықтан оған еш кедергі болмауы керек.

Қысқасы, екі айдың ішінде көптеген өзгерістер болуда. Алдағы уақытта аталған клиниканы мақтанарлықтай жағдайға жеткізгім келеді.

– Әңгімеңізге рақмет! Ойға алған ісіңізге сәттілік тілейміз.

Сұхбаттасқан – Әділхан АБАЙҰЛЫ

 
«Шымкент – еліміздегі ортағасырлық цитадель орны сақталған жалғыз қала» Печать
25.04.2019 17:32

Тұрар АХМЕТОВ, Шымкент қалалық туризм және сыртқы байланыстар басқармасының басшысы:

«Шымкент – еліміздегі ортағасырлық цитадель орны сақталған жалғыз қала»

– Сәлеметсіз бе, Тұрар Асхатұлы! Қаланың туризм саласын дамытатын басқармаға басшы болып жақында келдіңіз. Бұл туризм бағыты сізге таңсық емес екенін де білеміз. Сол себепті төселіп, қанығып қалған боларсыз... Ендеше бүгінгі әңгімемізді өңірдегі медтуризм бойынша бастасақ.

Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында «Қазақстан медициналық туризм бойынша жетекші еуразиялық орталыққа айналуы тиіс» деген еді. Бұл тұрғыда оңтүстіктің басты қаласы Шымкентте нендей жұмыстар атқарылып жатқанын білгіміз келеді. Өзбекстан клиникаларының тасасында қалып тұрған жоқ па? Жалпы, медтуризмдегі Шымкенттің потенциалы қаншалық?


– Шымкент қаласының денсаулық сақтау басқармасының 2018 жылғы  қорытындысы бойынша медициналық туризмдегі оң өзгерістерді айрықша атап өтуге тұрарлық. Үшінші мегаполиске алыс және жақын шет ел азаматтары ағза мүшелеріне сапалы трансплантация операциясын жасату үшін арнайы келе бастады. Алғаш рет жоғары технологиялардың көмегімен №1 қалалық клиникалық аурухана базасында білікті хирургтардың жетекшілігімен 17 шетелдік азаматқа (Германия, Канада, Израиль, Румыния және т.б.) тірі донордан алынған бүйректі алмастыру оталары жасалған.

Жалпы алғанда бүйрек алмастыруға қатысты 145, бауыр алмастыру бойынша 19 операция жасалынған. Сонымен қатар, Шымкент қаласының ауруханаларында 2017 жылы – 334, 2018 жылы 429 шет елдің азаматтары стационарлық ем қабылдаған.

Сондай-ақ, Шымкент қаласындағы транспланталогиялық операцияларды жасайтын ауруханада науқастарға сапалы, жоғары технологиялық медициналық көмек көрсету үшін заманауи медициналық  құралдармен жабдықталған. №1 қалалық клиникалық ауруханасында 7 блоктан тұратын ота жасау бөлімі мен бүйрек, бауыр алмастыратын гепатопанкреатобилиарлық хирургия бөлімі орналастырылған. Ал емделушілер үшін стационарда қосымша 45 төсек-орын қарастырылған. Күнделікті ауруханаға 200-250 науқас медициналық көмекке жүгінеді. Орта есеппен олардың 70-90 пайызы ауруханаға жатқызылады.

Емдеу мекемесі бойынша жыл сайын жүйелі түрде емдік іс-шаралардың инновациялық, жоғары технологиялық әдістері өндіріске ендірілуде. Яғни, Шымкенттің өңір медтуризміндегі орны жақсы қалыптасып келеді.

«Премьер министрге жан-жақты дәлелдеуіміздің арқасында жобамыз қолдау тапты»

– Бұрын Шымкентте тарихы тереңге кететін туристік нысандар көп емес делінетін. Қазір көне Сайрам мен оның айналасындағы тарихи ескерткіштер бар. Оларды насихаттау жағы қалай болып жатыр?

– Шымкент қаласы 2000 жылдан астам тарихы бар Қазақстандағы көне қалалардың біріне жатады. Осындай тарихы терең қалада көне нысандар саны жетерлік. Олардың көбісі – Сайрам елді мекенінде орналасқан ғибадат ету орындары. Олар – Ибраһим ата, Карашаш ана, Әбдел Әзіз баб және т.б. кесенелері. Одан бөлек, қаламыздағы Шымкент көне қаласының орнын айтуға болады. Бүгінгі таңда аталған нысандарды насихаттау мақсатында қаламыздың мектеп оқушылары арасында жүйелі түрде экскурсия ұйымдастырылуда. Жақын арада Нұр-Сұлтан қаласының оқушылары экскурсияға келді. Сонымен қатар, шекаралас жатқан Өзбекстан елімен бірігіп, Түркістан облысымен бірге туристерге арналған өңіраралық турлар жасалуда. Және де ағымдағы жылы бірқатар халықаралық іс-шаралар өткізу жоспарда бар.

– Тарихи танымдық туризмде көрнекті орын ретінде Шымкент көне қаласының орны («Цитадель») ұсыныла бастады. Ол жерде археологиялық қазба жұмыстары, оны музей ету ісі белсене атқарылып жатыр. Музей есігінің лентасын қиюды қай уақытқа белгілеп отырсыздар? Ескерткішті ЮНЕСКО-ның тарихи-мәдени мұралар тізіміне тіркеу және миллионды шаһардың 2000 жылдық мерекесін атап өту секілді жұмыстарға тоқталсаңыз...

– Шымкент қаласының аумағында 2200 жылдық тарихы бар археологиялық көне ескерткіш орналасып, Қазақстан Республикасының  ерекше археологиялық объектілер қатарына «Шымкент қалашығы» енгізілген. Біздің Шымкент – еліміздегі қала ортасында ортағасырлық цитадель орны сақталған жалғыз қала. Бұл орынды туристер толастамайтын Ежелгі Римнің Колизейі секілді танымалдығын арттыру мақсатында біршама шаруалар атқарылуда.

«Ескі қалашық» кешені («Цитадель» зәкірлік жобасы) жобасы Қазақстан Республикасының туризм саласын дамытудың 2019-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының республикалық деңгейдегі 50 нысан кіретін Туристендіру Картасының нысандар тізіміне енгізу жөнінде ұсыныстар жолданған. Содан «Ескі қалашық» жобасы өңірлік деңгейдегі Туристендіру картасы нысандарының тізбесіне (ТОП-50) енгізілді. Біз бұл мүмкіндікке биыл қол жеткіздік. Өйткені, бұған дейін Шымкент қаласы облыс орталығы болғандықтан қала ішіндегі нысандарды дамыту бойынша республикаға жоба ұсына алмадық. Республикалық Туристендіру картасы былтыр бекітіліп кеткеніне қарамай, картаға «Ескі қалашық» кешенін ендіру туралы тиісті орындарға ұсыныс жолдауды тоқтатпадық. Өткен айда Үкімет басшысы Қ.Маминнің Шымкентке сапары кезінде жобамызды Премьер министрге көрсетіп, жан-жақты дәлелдеуіміздің арқасында ол кісінің қолдауына ие болды. Осылайша «Ескі қалашық» кешенін республикалық Туристендіру картасына ендіру бойынша соңғы мүмкіндікке дейін әрекет етіп, мақсатымызға жеттік.

Құттықтаймын! Демек, жоба қолдау тауып, Шымкенттің туристік тынысы ашылуы жақын...

– Иә! Рақмет!

Ескерткіштерге кешенді ғылыми-зерттеу (археологиялық, сәулеттік, реконструктивті және реновациялық) жұмыстарын жүргізу негізінде  шетелдік туризм инфрақұрылымына қосылатындай етіп ашық аспан астындағы мұражайға айналдыру мүмкіндігі бар. Қалалық мәдениет басқармасының мәліметіне сүйенсек, қазіргі таңда ЖСҚ әзірлеу және археологиялық жұмыстар бойынша жоба шеңберінде Шымкент қалашығын туристік инфрақұрылымға қосу, Шымкент қаласының ортағасырлық бейнесін қайта қалпына келтіру және жаңғырту бойынша жұмыстар басталып, 2020 жылы аяқтау көзделген. Музейдің ашылуы 2020 жылдың маусым айына жоспарланған.

«250 000 мыңнан астам  турист келеді деп күтілуде»

– 2020 жылы Шымкент «ТМД-ның мәдени астанасы» қызметіне кіріседі. Дайындықтар қалай? Қандай іс-шаралар өткізіліп, қанша турист келеді деп күтілуде?

– 2020 жыл Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының астанасы болып Шымкент қаласының таңдалғаны бәрімізге белгілі. Әкімдік тарапынан аталған іс-шараға жан-жақты дайындық жұмыстары басталып кеткені қашан.

Ағымдағы жылдың 3 наурызында 2020 жылы «Шымкент-Достастықтың мәдени астанасы» жылы аясында өтетін іс-шаралар жоспары бекітілді. Іс-шара жоспарына сәйкес, «Шымкент-Достастықтың мәдени астанасы» мерекесінің ашылу рәсімін 2020 жылдың 21 наурызына белгіледі.

Сонымен қатар, наурыз және қараша айлары аралығында ТМД елдері өнер шеберлерінің мерекелік концерті, қала алаңында шеру, ТМД елдерінің фольклорлық биі мен әуеніне арналған фестиваль, «Наурыз»  мерекесіне арналған концерттік бағдарлама, ТМД елдерінің жазушыларымен кездесу, «Жібек жолы» ұлттық салт-дәстүр мен заманауи  қолөнер көрмесі, «ҰОС Жеңістің 75 жылдығына» арналған ТМД елдерінің симфониялық оркестрлерінің концерті, ТМД елдерінің опера және балет театрларының   фестивалі, Қазақстан эстрада жұлдыздарының концерті, «Өнеріміз саған, Қазақстан!» республикалық фестивалі және тағы басқа іс-шаралардың өтуі жоспарлануда.

Қаланың бас қақпасы – аэропорт пен теміржол вокзалы. Қаламыздың әуежайында жаңа терминалдың құрылысы жүргізілсе, Шымкент теміржол вокзалы да «Қазақстан теміржолы» АҚ тарапынан күрделі қайта құрылымдаудан өтпек.

2020 жылы Шымкент қаласына Қазақстанның басқа өңірлерімен шет елдерден шамамен 250 000 мыңнан астам  турист келеді деп күтілуде.

– Қала мен айналасында қалыптастырған туристік маршруттар және соқпақтар туралы кеңірек тоқталып, олар туралы мәлімет берсеңіз...

– Шымкент қаласының туристік маршруттары мен соқпақтары мемлекеттік реестрге 2019 жылдың ақпан айында енгізілген болатын. Жалпы, қала бойынша қазіргі таңда 2 туристік маршрут және 1 туристік соқпақ бар. Туристік маршруттарды құрудың мақсаттары мен негізгі ойы – қала аумағында орналасқан барлық туристік нысандарды қамти отырып, көрнекті жерлерін туристерге көрсету және айқындау. Бірінші туристік маршрутымыздың атауы «Қасиетті орындар бойынша тур» деп аталады.  Бұл маршрут  Қошқар ата өзені бойы мен Қошқарата кесенесі, Ескі қаладағы көне Жәми мешіті, Сайрамдағы Қарашаш ана кесенесі, Ибраһим ата кесенесі, Мірәлі баб кесенесі, Қызыр мұнарасы, Мәртөбе төбесін көру мен тамашалаудан тұрады. Жалпы аралау ұзақтығы 10-11 сағат немесе 35-40 шақырымды құрайды. Екінші туристік маршрут – «Шырайлы Шымкент» экскурсиялық маршруты. Мәдени-ағартушылық бағыттағы бұл бағытқа  Бәйдібек Би монументі, Облыстық өлкетану мұражайы, «Алтын Ай» дөңгелегі, «Жайлаукөл» саябағы, Хайуанаттар бағы, Дедросаябақ, Жаңа әкімшілік-іскерлік орталығы, Қорғасын ауылы, Ескі қаланың тарихи объектілеріне экскурсия, жаңа Қошқар ата өзені бойы және Бейбітшілік көшесі (Арбат) жаяу жүргіншілер аймағын тамашалау кіреді. Бұл бағыттың жалпы аралау ұзақтығы 10-11 сағат немесе 3540 шақырым.

Туристік соқпағымыз экскурсиялық және экологиялық жаяу серуендеуге ыңғайланған. Бұл соқпаққа Қошқарата өзенінің жағалауы (бұлақ басынан бастап «Shymkent Plaza» сауда орталығына дейін) Бейбітшілік көшесіндегі (Арбат) жаяу жүргіншілер аймағы (Әл-Фараби алаңынан Республика даңғылына дейін) жол кіреді. Оның жалпы ұзақтығы 1-2 сағат, немесе 3 км.

Веложолақ: Еуропалық консалтингтік компаниялармен кездесулер өтті, нәтижесін жыл аяғына дейін көреміз

– Бірнеше жыл бұрын қала көшелерінде веложолақ жасау туралы айтылды. Бұл тек қала қонақтарының ғана емес, тұрғындардың да қаламен танысуына және көшелерде серуен құруына ыңғайланған жақсы жоба еді. Осы жоба не болып жатыр?..

– Шымкент қаласында 2016 жылдың ортасында «Shymkentbike» атты велоқондырмаларды орнату әлеуметтік жобасы басталған. Одан бері бірнеше уақыт өтті және мұндай велоқондырмалар қазір Шымкент қаласында көбейді. Ең басты мақсаттардың бірі автокөлікке, қоғамдық көліктерге балама жасау және қала тұрғындары мен туристердің қимыл-қозғалысының қол жетімділігін арттыру. Бұл қалай жұмыс істейді? Сіз жылына небәрі 10 000 теңге төлесеңіз, велосипедті жыл сайын жалдай аласыз. Қазіргі таңда Шымкент қаласында 40-тан астам велостанция бар және олардың барлығы халыққа өз қызметін көрсетуде. Әкімшілік тарапынан қаламызда веложолақтарды орнату бойынша 2018 жылы Еуропалық консалтингтік компаниялармен бірнеше кездесулер өтті. Кездесулер барысында қаламызда веложолақтарды құрудың бірнеше шешімдері қабылданды. Нәтижесін 2019 жылдың аяғына дейін көреміз деген ойдамыз. Даниялық «Velocity» компаниясының қажетті Shymkent bike стратегиясын одан ары дамыту және зерттеуінен кейін, біз «Шымкент» ӘКК корпорациясымен бірлесе толық инфрақұрылымды жаңарту мен құруды бастаймыз.

– Туристерді қызықтыратын тарихи нысандар негізінен Сайрам тұрғын алабында. Қаланың орталығынан аталған ескерткіштерге бару қиындау. Туристік нысандарға тұрақты қатынайтын қоғамдық көлік қозғалысын ұйымдастыру жоспарда бар ма?

– Қазіргі таңда Шымкент қаласының автовокзалдарынан Сайрам тұрғын алабына дейін қатынайтын автобустар бар. Сайрамға туристер көбіне жергілікті такси қызметтері арқылы барады. Бүгінгі күнде Шымкент пен Сайрам тұрғын алабының арасындағы 3040 км қашыққа әзірге тұрақты қатынайтын автобустар көп емес. Биыл Шымкент қаласына қоғамдық маршруттық көлік ретінде пайдалануға 1 000 жаңа автобус келеді деп күтілуде. Сол автобустарды халыққа және туристерге қажетті маршруттарға қою арқылы бұл мәселе шешіледі.

– Елбасының Жолдауында жастар туризміне көп көңіл бөлінді. Биыл және келешекте мектеп оқушылары мен жастарға арналған тұрақты өткізілетін нендей шара, жоспарларыңыз бар? Танымдық экскурсиялар, жазғы демалыс лагерлерімен қамту, экологиялық сағаттар, бойскауттық немесе туристік жорықтар ұйымдастыру жағы қалай?

– Рас айтасыз, тұңғыш Президентіміздің 2018 жылғы және 2019 жылғы Жолдауларында балалар және жасөспірімдер туризмін дамыту жайында айтылған. Осы бойынша, басқарма тарапынан 2018 жылдың соңында балаларға арналған бірнеше туристік экскурсия өткізілді. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өлкемізді тану бойынша туристік бағдарлама әзірленіп, Шымкент қаласының үлкен мұражайларына, тарихи-мәдени жерлеріне, көрікті жерлеріне саяхат жасалды. Қала аумағында мектеп оқушыларының жазғы демалысы кезінде олардың демалысы мен сауықтырылуын қамтамасыз ететін балалар лагерьлері жоқ. Дегенмен, олардың демалысы мен бос уақытын тиімді пайдалуына мүмкіндіктер қарастырылған. 2019 жылдың жоспарына сәйкес, «Өз жеріңді танып біл» және «Өлкетану» бағдарламалары аясында балаларға арналған экскурсия өткізу жоспарланған. Сонымен қатар, мектеп оқушылары мен студенттерге арналған «Жас гид» бөлімін (корпус) ашу қарастырылуда. Осы бөлімді ашу бойынша қаламызда бірнеше туристік оқытулар және жорықтар жүрзіледі. Оқушылар мен студенттерді оқыту аяқталғаннан кейн, оларды сертификат және тиісті дипломдармен марапаттау көзделген.

«Қырғы базар» «Шығыс базары» стилінде 2021 жылға дейін аяқталады»

Шымкентте туризмнің бірнеше түрін қатар дамытуға қолайлы. Мәселен, шоптуризм. Осыдан бірнеше жыл бұрын қаладағы ең көне базар «Қырғы базарды» «Шығыс базары» стилінде қайта құрылымдау туралы айтылған еді. Бұл бастама жалғасын таба ма? Қашан пайдалануға берілмек?

– Дұрыс айтасыз, қалада туризмнің бірнеше түрін дамытуға қолайлы және ол дамыған десек те болады. Айтар  болсақ, тарихи-танымдық және іскерлік туризмі басым. Соңғы жылдары экскурсиялық-экологиялық және ойын-сауық бағыттарында өсім байқалуда.

Шоптуризмге келетін болсақ, инфрақұрылымдық жағдайын қоспағанда, қаламызда негізінен сауда саласы жақсы дамыған. Себебі, қала аумағында орналасқан бірнеше ірі базарға («Самал», «Автонұр») өзге өңірлерден (Қызылорда, Тараз және Түркістан облысының аудандарынан) күн сайын көптеген адамдар келіп жатады. Басты себептері бағаның қолайлығы, сапасы және таңдау мүмкіндігімен түсіндіріледі.

«Қырғы базарды» «Шығыс базары» стилінде заман талабына сай қайта құрылымдау кезең-кезеңімен жүргізіле отырып, 2021 жылға дейін аяқтау жоспарлануда. Жоғарыда «Ескі қалашық» («Цитадель» зәкірлік жобасы) жобасы туралы айттық. Шығыс базары стилінде қайта құрылымдалатын «Қырғы базар» сол «Ескі қалашық» кешенінің бір құрамдас бөлігі ретінде дамиды. Келген туристерге «Ескі қалашық» кешенін тамашалай жүріп, сонда орналасатын ортағасырлар стиліндегі қонақүй мен асханалар қызметін пайдаланып, «Шығыс базарына» жалғасатын туристік соқпақпен серуендеу мүмкіндіктері қаралмақ. Бұл тұрғыда Түркияның Стамбұл қаласының туристік әлеуетін үлгі етпекпіз.

Шымкенттің логотипінде қызғалдақ бейнеленіп, «Қызғалдақты қала» аталуда. Көшелерінде жыл сайын мыңдаған қызғалдақ құлпырып, оларды көру және суретке түсу үшін қонақтар келе бастады. Осы үрдісте табиғи қызғалдақтарды өсіру үшін саябақтарда арнайы алаңшалар таңдалып, егілген қызғалдақтың қандай түрі екені тақтайшаларда көрсетілсе деген ұсыныс түсіп жатыр. Сіз бұған не дейсіз?

– Өте керемет ұсыныс! Әрине, қаламыздың тұрғындары мен қонақтары Шымкентте қандай қызғалдақ түрлері егілетіні жайлы білуі тиіс. Сіздің айтылған ұсынысыңызды ескере отырып, қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасымен келісе отырып, қаладағы ендігі қызғалдақ егілетін жерлерге қызғалдақ түрлерінің атаулары жазылған тақтайшаларды орнататын боламыз. Сонымен қатар, Шымкент қаласының Дендросаябағында жыл сайын «Қызғалдақ жолы» мерекелік фестивалін өткізу үшін, арнайы аумақ (сквер) бөлінеді. Сол учаскеде табиғи қызғалдақтың көптеген түрін егеміз және түр атаулары жазылған тақтайшаларды орнатамыз.

«Қызғалдақ жолы» ашық фестивалі Арбат алаңқайында өтеді»

– Алдағы (қалада, басқармада) атқарылатын іс-шаралар жоспарымен бөліссеңіз. Бұған дейін жыл сайын «Біздің таулар» фестивалін ұйымдастырушы едіңіздер. Енді оны алмастыра алатын жобаларыңыз бар ма? Сонымен қатар, нендей түйткілді мәселелер бар, оларды шешу жолдары жоспарланып қарастырылған ба?

– Шымкенттің туристік келбетін қалыптастыру және жыл сайын туристер тарту мақсатында тұрақты түрде өткізілетін іс-шаралар бекітілген. Маусымына қарай негізгі-негізгі 3 фестивалді таңдап отырмыз. Оның біріншісі – жыл сайын наурыз айында «Қошқар ата сейілі» фестивалін тұрақты өткізіп келеміз. Бұл шара қазақтың төл мерекесі – Наурыз мерекесімен астасып, ерекше мейрамға ұласып келеді. Мұндай мереке – Қазақстанның өзге қалаларында қайталанбайтын мерекелік бояуларымен ерекшеленеді.  Екінші шара – «OPEN FEST «The way of tulip» Shymkent» («Шымкент «Қызғалдақ жолы» ашық фестивалі») фестивалі. Бұл фестиваль биыл 27-ші сәуірде Шымкенттегі Арбат алаңқайында өтеді. Биылғы шара Шымкенттің символына айналған қызғалдақтың гүлдеу маусымының жабылуына орай қала тұрғындары мен қонақтарына арналған мерекелік фестиваль болмақ. Шара барысында шеру, балалар суреттерінің конкурсы, флешмобтар, кәсіптер қалашығы, селекциялар бойынша мастер-кластар, өнер аймағы, фотокөрме, интерактив кітаптар, «Fashion Tulip» сән көрсетілімі, суретшілер көрмесі, театрландырылған қойылымдар секілді іс-шаралармен  Шымкент көшелерін түрлі-түсті гүлге бөлеген қызғалдақ гүлі насихатталады. Үшінші шара – Шымкенттің тағы бір туристік тынысын ашатын гастрономиялық туризмді насихаттауға арналмақ. Шымкент қаласының аты аталған сәтте дәмді, әрі арзан тамақ өнімдері де еске оралатыны белгілі. Шымкенттің шашлығы, палауы, шайы, самсасы, тіпті көжесі де келген қонақтардың есінде қалып қояды. Осы ерекшелікті неге туристік фестиваль етпеске? Шымкенттің өзіндік қайталанбас тағамын брендке айналдырып, туристер тартудың тағы бір жолын қарастырсақ деген ой. Мәселен, біздің қалада «Тәшкен шайы» деген ерекше шай әзірлеу түрі қалыптасты. Бірақ, Ташкенттің өзінде ондай шайдың түрі жоқ. Ол атауды клиенттің назарын аудару үшін Шымкенттің асханалары солай атай салған. Былай қарасаң, шай демдеу тәсілін, дайын тұрған брендті Ташкентке тели салдық. Соны «Шымкент шайы» деп атаса, келген турист те қызыға дәм татады емес пе? Осындай Шымкенттің өзіне ғана тән дәмдерді жинайтын ас әзірлеу мерекесін ұйымдастыруды жоспарлап отырмыз. Бұл мереке қыркүйек айының соңғы онкүндігінде өтуі тиіс, күні нақтыланған сәтте қосымша хабарлайтын боламыз.

Шымкент қаласында орналасқан туристік нысандар көп болғанмен, келген туристер 3-4 күнге аялдамайды. Осы олқылықты толтыру мақсатында 3 туристік инвестициялық жоба әзірлеп отырмыз. Оның біріншісі «Ескі қалашық» жобасы туралы жоғарыда тоқталдық. Екінші жоба – Бадам суқоймасы жанынан құрылатын ойын-сауық кешені. Ол кешенде суда шомылудан бастап, қайықпен жүзу, аквапарктер, атракциондар секілді ірі құрылымдар орналасатын болады. Үшінші жоба – көне Сайрам қаласының орнын қайта қалпына келтіріп, музей-қала жасақтау. Ол жоба – алыс перспективалық жоба. Осы жобалар жүзеге асса, Шымкентке келген қонақтар сапарларын 1-2 күнге емес, бірнеше күнге жоспарлайтын болады. Бұл өз кезегінде тек туризм саласы ғана емес, орналастыру орындары, көлік тасымал, қоғамдық тамақтану салаларын да қоса дамытатын болады деп сенемін.

– «Менің ұраным: Өмір бұл – өмір сүрген жылдарың емес, есте қалған сәттерің» депсіз. Бұл ұраныңыз – Шымкенттің туристік имиджін қалыптастыруға таптырмас ұран секілді. Қалаға келген әр азаматқаламыз туралы жағымды естелікпен кетсе, келесі жолы тағы бірнеше туристі ерте келеді. Қалай ойлайсыз?

– Иә, әрине! Дұрыс айтасыз, мен өзімнің жеке ұранымды қаламыздың туристік келбетін қалыптастыруда тиімді пайдалануға тырысатын боламын. Қаламыздың оң имиджінің қалыптасуында туризм саласының орны ерекше. Бар күш-жігерімізді осы бағытқа жұмсап жатырмыз.

– Әңгімеңізге рақмет! Шымкенттің көркем келбеті туристерді қызықтыратын күнге жетуіне тілектеспіз.

Сұхбаттасқан – Сейдалы ДҮЙСЕБАЙҰЛЫ

 
«Nomad Explorer» компаниясының мақсаты – Қазақстанның ішкі туризмін дамыту» Печать
12.04.2019 10:43

Ерлан СЫЗДЫҚ, өлкетанушы:

«Nomad Explorer» компаниясының мақсаты – Қазақстанның ішкі туризмін дамыту»

Өңірімізде өтетін ең ірі туристік іс-шара «Оңтүстік аңыздары» экспедициясы жақындап келеді. Ол осы айдың 20-27 күндер аралығында өтпек. Шара маршруттары Жамбыл және Түркістан облыстарының танымал тарихи және табиғи туристік нысандарын қамтып, ішкі туризмді дамытуды көздеп отыр. Туристік экспедицияға еліміздің және шетелдерден 1000-нан астам саяхатшы қатысады деп күтілуде. Осы орайда, экспедиция бағыттары мен қозғалысын ұйымдастырушыларының бірі, қатысушыларға арнап 100-ден астам аңыз жинап, құрастырған өлкетанушы Ерлан Сыздыққа жолығып, экспедиция туралы сұрап едік.


– Ерлан Жарасұлы, бұған дейінгі сұхбатымызда Түркістан облысының туризмін дамыту туралы әңгімелесіп едік. Сол кезде «Nomad Explorer» экспедициялары туралы сөз қозғағансыз. Міне, осы айда өтетін сол экспедицияларыңыздың басталуына жақын қалды. Осы тақырыпқа арнайы тоқталудың сәті де келіп тұр. Бұл іс-шараның мақсаты мен міндеттері қандай және экспедицияның ерекшелігі туралы айтсаңыз...

«Nomad Explorer» ЖШС Қазақстанда 2015 жылдан бастап ішкі туризмді дамытумен айналысып келеді. Соңғы жылдар ішінде Қазақ елінің бірнеше аумақтарында ауқымды туристік экспедициялар атқарған. Алғаш 2016 жылы Қарағанды облысында «Ұлытау мұрасы» экспедициясына 70 адам қатысса, 2017 жылы Маңғыстау облысында өткен 7 күндік «Үстірт құпиясы» экспедициясына 270 кісі қатысқан. Ал 2018 жылы Шығыс Қазақстан облысы аумағында өткен «Алтай қазынасы» экспедициясына 64 жол талғамайтын көлікпен 270 адам қатысып, өңір табиғатымен танысты. Шекара асып, Моңғолия, Иран, Вьетнам сияқты елдерде де болды. Сондай-ақ, бұл ұйым былтыр Қарағанды облысының Ұлытау ауданында 2500 адам қатысқан «Көкмайса» фестивалін ұйымдастырған.

«Қазақстандағы демалысты ерекше әрі тартымды еткіміз келеді»

«Nomad Explorer» компаниясының мақсаты – Қазақстанның ішкі туризмін дамытуға ат салысу. «Nomad Explorer» ЖШС биылғы сәуір айында Қазақстанның барлық өңірі мен алыс-жақын шетелдердің туристерін жинайтын «Оңтүстік аңыздары» экспедициясын өткізуді жоспарлап отыр. Экспедиция ұйымдастырудағы мақсат – отандастарымыз бен жақын және алыс шетелдік қонақтарға еліміздің көркем және түрленген табиғаты, ресми түрде ЮНЕСКО-ның мәдени мұралар тізіміне енген көптеген тарихи ескерткіштерін көрсету, таныстыру. Біз тек танымал орындарда экскурсия ұйымдастыруды ғана емес, сонымен қатар, оларды қызықты жаңа форматта көрсетуді қалаймыз. Халыққа Қазақстандағы демалыстың ерекше әрі тартымды бола алатынын көрсеткіміз келеді. Экспедиция барысында экскурсиялар, көкпар, түрлі белсенді іс-шаралар, қолөнер шеберлерінің көрмесі, тренингтер мен концерттер атқарылмақ.

Экспедиция 2019 жылдың 20 сәуірінде таңертеңгі сағат 08:00-де Тараз қаласында бастау алып, 27 сәуірде кешкісін Сауранда құрылған ашық сахнада мәресіне жетеді.

Экспедиция бір жетіге жоспарланыпты. Осы уақыт аралығында оңтүстіктің қай аймақтарын, нендей нысандарды қамтисыздар? Маршрут бағыттары қалай болмақ? Базалық лагерлер қайда орналасады және бағдарламада қандай іс-шаралар өткізу көзделген?

Экспедиция аясында 3 базалық лагерь құрылып, Тараз қаласынан Түркістан қаласына дейін жүріп өту маршруттары әзірленген. Маршрутқа Жамбыл және Түркістан облыстарының басты 19 көрнекті орындары (Қарахан, Айша бибі, Тектұрмас кесенелері, Ақыртас археологиялық кешені, Берікқара сақ қорғандары, қызғалдақ алқабы, Қазығұрт тауы, Ақсу каньоны, Домалақ ана кесенесі, Ақмешіт үңгірі, Қ.А.Яссауи, Арыстан баб кесенелері, Отырар, Сауран көне қалалары) енгізілген. Бағыттар бойынша жолаушы тасымалын арнайы жабдықталған 72 орынды 4-5 астам туристік автобустар, 70 шақты жол талғамайтын көліктер қамтамасыз етеді.

Экспедиция кезінде саяхатшыларды тұратын жайлармен қамтамасыз ету үшін арнайы үш жер (ТерісАщыбұлақ суқоймасы маңындағы Берікқара, Қазығұрт тауының бөктері, Сауран көне қаласы) таңдалып, базалық лагерлер құрылады. Экспедиция аясында «Қызғалдақ» фестивалі, «ЭтноСпорт» фестивалі (көкпар, аударыспақ, күрес, қатынкүрес, ләңгі, асық ату, тоғызқұмалақ, т.б.) секілді бірнеше фестивальдер өткізіледі. Экспедицияның соңғы күні Сауран көне қаласының орнындағы базалық лагерь маңында орнатылған жаздық сахнада «The Spirit of Tengri» («Тәңір рухы») фестивалі ұйымдастырылады. Бұл фестивальде қазақстандық және басқа да елдерден келетін орындаушылар, музыка әлемінің шеберлері Отырар мен Сауран қалаларының көне қабырғалары фонында ескі заман сарынын жаңа дыбыспен үйлестіріп, өнерлерін ортаға салады. Экспедицияның өз мәресіне жетуіне орай от шашу қойылымдары көрсетіледі.

Әрбір базалық лагерь – темекі мен алкогольден ада аумақ болмақ. Мұнда қолөнершілердің авторлық өнімдері, пайдалы және сіңімді ас, экологиялық таза тауарлар, сонымен қатар, табиғат туралы және Көшпеліге тән Тәңірлік рухты лекциялар болады.

Экспедицияның әр күні әр-түрлі іс-шаралар мен оқиғаларға толы. Йога, скандинавиялық жүріс, қолөнер шеберлерінің және ауыл шаруашылық өнімдерінің жәрмеңкесі, табиғи қорықтардың таңғажайып сұлу жерлеріне (каньондар, үңгірлер, сарқырамалар) саяхаттар, киіз және былғарыдан жасалатын қолөнер бұйымдарының шеберлерінен мастер-класс, түрлі тақырыптарда танымал кәсіпкерлердің (Марғұлан Сейсембаев, Қуаныш Шоңбай, Нұрлан Смағұлов және басқа да) бизнес-тренингтері, қатысушылар командалары арасында өткізілетін түрлі конкурстар өткізу жоспарланған.

Кәсіби гидтер сүйемелдейтін комфортабельді туристік автобустар қызмет көрсетеді. Гидтер күн сайын таңертең бір күнге арналған бағдарламалар туралы құлақтандыру жасап, қысқаша брифинг өткізіп алады. Барлық үш базалық лагерь де қауіпсіздік пен күзетке қажетті шаралармен толық қамтылады. Әрбір лагерь, бұл – көшпелілер тұрмысына мейлінше жақындатылған, қажетті инфрақұрлымы бар киіз үйлі, шатырлы ауыл (қалашық). Мұнда қатысушылар тек көшпелілер қалай тұрғанын ғана көрмейді, сондай-ақ, олардың тұрмыс-тіршілігіне етене жақын араласуға мүмкіндік алады.

«Экспедицияға 1000-нан астам саяхатшы қатысады»

Жоба коммерциялық па? Коммерциялық болса, қанша табыс табуды көздеп отырсыздар?

Экспедицияны толығымен коммерциялық деп айту да дұрыс емес шығар. Қатысушылар тек 7 күн бойы барлық маршруттардың жолақысы мен үш мезгіл тамақтану шығындарына ғана ақы төлейді. Жорықтар мен іс-шаралар шығындарын демеушілер көтеріп отыр.

– Билет құны туралы айта кетсеңіз. Ол сомаға нендей қызметтер кіреді? Қатысушылар өзімен бірге қандай заттар алуы керек және жеке уақыт жоспарына қарай бөліп қатыса беру мүмкіндіктері қаралған ба?

Билет құнына автобуспен қозғалу, күніне 3 рет тамақтану, ақысыз 0,5л минералды су алу, басталғаннан аяқталу сәтіне дейін автобуспен қозғалу, базалық лагерде жатын орын, толық экскурсиялық-гидтік бағдарлама, лагердің санитарлық аумағын тегін пайдалану, мастер-класс, бизнес кездесулер, конкурстар және экспедицияның сазды бағдарламасына толық қатысу мүмкіндігі қаралған. Алғашқы 300 қатысушы үшін билеттің бастапқы құны 70,0 мың теңгеден басталып, өзге қатысушыларына 80,0 мың теңгеден сатылмақ. Киіз үйде тұру, музейлерге кіру билеттері, кәдесыйлар, экспедицияның брендтік кәдесыйларына ақы бөлек төленеді.

Әр қатысушының жеке палаткасы мен ұйықтауға арналған қапшығы болуы шарт.

Енді билет құнына әсер ететін топтамаларға тоқталсақ:

1)  «Туристік автобус» топтамасында қатысушы экспедицияның бүкіл бағыттар бойы ыңғайлы автобуспен бірге қозғалып отырады. Топтама құны 70,0 мың теңге, оған 7 күнге 3 реттік тамақтану және кешкі сауықтыру бағдарламасына қатысу кіреді. Жатын орны базалық лагердегі шатыр қалашығы болады.

2)  «Жеке авто» топтамасы өз көлігімен қозғалысты қалайтын саяхатшыларға ыңғайлы. Топтама құны 70,0 мың теңге, оған автокөлік колоннасында жүру және кешкі сауықтыру бағдарламасына қатысу кіреді және қатысушылар саны 5 адамға дейін рұқсат етіледі. Жатын орны базалық лагердегі шатыр қалашығы, тамақтану өз есебінен болады.

3)    7 күн бойы киіз үйде орналасу. Топтама құны 1 адамға 35,0 мың теңге, оған іші жабдықталған көшпенділердің киіз үйінде өмір сүру кіреді. Бұл топтама құны жол жүру мен тамақтану топтамасының құнынан тыс.

4)    7 күн тамақтану топтамасының құны 1 адамға 35,0 мың теңге, бұған базалық лагерде 3 рет (таңертеңгілік, түскі және кешкі ас) сапалы тамақтану кіреді.

Сонымен қатар, саяхатқа қажетті заттарды: 2, 3, 4 орындық туристік шатырлар, ұйықтауға арналған қапшықтар, каремат, үстелдер, орындықтар, жолдорбалар мен жүріс таяқшаларын жалға алуға болады.

Билеттер экспедицияның толық бағдарламасына сатылады. Жартылай төлеу, қатысушының уақытына қарай бірінші, екінші не үшінші базадағы сапарларға бөлек қатысу қаралмаған.

Жалпы қанша адам қатысады? Оның қаншасы шетелдіктер?

Экспедицияға 1000-нан астам саяхатшы қатысады деп жоспарланған. Қазірдің өзінде 500-ден астам қатысушы тіркелген. Оның ішінде отандастарымыз да, шетелдіктер де бар. Дәл қазір тіркеу толық аяқталмағандықтан, олардың ішінен бөліп шетелдіктер санын айту қиындау. Бұған дейінгі тәжірибеміз көрсеткендей, қатысушыларды тіркеу экспедиция жақындаған 1-2 аптада шамадан тыс артатынын білеміз. Қазір тіркеу жұмыстары қауырт жүріп жатыр.

«Билет құнынан 500 теңгесі еліміздің әжетханаландыру қорына бағытталады»

Ауыз сумен қамтылу жағы қалай? Тамақтану шығындары туралы айтқанда «автокөліктерімен қатысушылар үшін ақылы тамақтану қызметі ұсынылады» дедіңіз. Ал қатысушылардың өздері тамақ істегісі келсе ше? Лагерлерде от жағу рұқсат па?

Автобустағы қатысушыларға күнделікті құтыдағы ауыз су таратылады. Базалық лагерлер аумағында ауыз су және алкогольсіз сусындарды сату нүктелері ұйымдастырылады. От жағып, ас дайындауға тек джиперлер алаңында рұқсат етіледі.

Қатысушылар балаларын ертіп баруына бола ма? Неше жасқа дейін рұқсат бересіздер?

Экспедицияға 7 жастан асқан балалармен ғана баруға болады. Кәмелетке толмаған балаларды ата-анасы сүйемелдеп жүруі керек немесе сенімді тұлға сенімхат арқылы жауапкершілікті өзіне алуы керек. Балалардың туу туралы куәлігі болуы міндетті.

Душ қабылдау кабинасы, әжетхана, телефон қуаттау секілді қосымша қызмет көрсету мүмкіндіктері қаралған ба?

Лагерде тұрғызылған киіз үйлерде телефондар мен гаджеттерді қуаттандыру үшін арнайы электр жүйесі жүргізіледі. Лагерь аумағында душ қабылдауға арналған кабинкалар орнатылады. Барлық базалық лагерлерде әжетханалар орнатылады. Ұзақ жол кезінде кестеге сай санитарлық аялдамалар болады. Сондай-ақ, билет сатып алған қатысушыларға арнайы білезік тапсырылады. Бұл белгімен базалық лагерге, автобусқа, нысандарға, киіз үйге кіріп-шығу мен тамақтануға рұқсат етіледі. Қатысушылар үшін басқа да қажетті ақпараттарды nomadexplorer.kz сайтынан алуына болады.

– Экспедиция жұмысын қорытындылау үшін Сауранда фестиваль жоспарлап, 5 мың адамға арналған алаңша жасақтап отырсыздар. Не себепті Сауран таңдалды? Фестиваль аяқталғаннан кейін ол алаңша не мақсатқа пайдаланылмақ, бұзылып, таран-таражға түсіп кетпей ме?

Фестиваль алаңшасы қазір аяқталайын деп қалды. Осы аптада дайын болуы керек. Қазақ даласының этникалық музыка фестивалін өткізу, бұл – әрбір қонақтың көшпелі рухын іштей сезініп, ұғынуына мүмкіндік беретін ең тиімді тәсіл. Фестиваль алаңқайы бұдан кейін де Түркістан облысындағы талай іс-шараларға қызмет етеді.

Қайырымдық шараларды да ескерусіз қалдырмапсыздар...

Иә, «Nomad Explorer» компаниясы бастаған әр іс-шарада қайырымдылық шаралары ұмытылған емес.  Мәселен, осы экспедицияның әр билет құнынан 500 теңгесі еліміздің әжетханаландыру қорына бағытталады. Экспедиция кеткеннен кейін базалық лагерлер орындарының аумақтарын бастапқы қалпына қайта келтіру, қоқыс шығару (сұрыптау және қайта өңдеу) жұмыстарын арнайы еріктілер мен жергілікті компаниялар атқарады. Сонымен қатар, экспедицияға қатысушылар «Nomad Explorer» алма бағын отырғызады деп жоспарланған.

Әңгімеңізге рақмет! Сапарларыңызға сәттілік тілейміз!

Сұхбаттасқан – Сейдалы ДҮЙСЕБАЙҰЛЫ

 
«Хостеліміз отбасылық кәсіпке айналған» Печать
08.04.2019 15:09

Әлия БОЛАТОВА, «Lady Hostel» хостелінің иесі:

«Хостеліміз отбасылық кәсіпке айналған»

Жолға шыққан жолаушы мен саяхатшының басты мәселесі – сапар кезінде қонатын орнын сайлап алу. Ел танып, жер көргісі келетін жиһанкездердің көп бөлігі жастар, студенттер, зейнеткерлер, яғни үнемшіл топтар. Сондықтан да болар, қонақ үйлер арасынан қолжетімді үнемді кластары, аппартаменттер, жалдамалы пәтерлер мен хостелдерге деген сұраныс көп. Бұл тұрғыда орналастыру орындарын бағасы, сапасы, қону мерзімі, орналасқан жеріне қарай таңдап, оңай броньдауға болатын booking.com сайтына жүгінеді. Аталған сайттан Шымкенттің ең қол жетімді орналастыру орындарын саралап шығып, ішінен оқырманға осы кәсіп иесінің қызықты болатын ісі туралы таныстыруды жөн санадық. Қонақ үй бизнесінің ең қарапайым сатысындағы хостелдердің ерекшелігі неде? Сол тақырып аясында «Lady Hostel» хостелінің иесі Әлия Болатовамен әңгімелесіп едік.


Сәлеметсіз бе, Әлия Әбдіхалыққызы! Booking.com сайтында Шымкенттегі ең қолжетімді орналастыру орны – сіздің хостеліңіз. Тәулігіне 1700 теңге екен. Неге? Бағаның төмен болуы қызмет сапасын көрсетпей ме?..

– Шымкенттегі орналастыру орындарынан арзан болуының өз себебі бар. Бұл саладағы нарыққа біз жаңа ғана араласып жатқандықтан, төмен бағалық маркетингті ұстанып отырмыз. Бағаның төмендігі сапаның төмендігі дегенді білдірмесе керек. Қазірше хостеліміздің нарықтағы танымалдығын арттырып алсақ деген мақсатта жұмыс істеп отырмыз. Бұл – бір. Екінші жағынан, жалпы хостел деген нәрсе – саяхатшылардың үнемшіл тобына арналған орналастыру орны ғой. Бұл бизнес түрі біздің елге Батыстан келген. Еуропада саяхатшылардың қомақты бөлігін студенттер мен зейнеткерлер құрайды. Олар осындай қолжетімді орындар іздейтіні белгілі. Форматы жағынан хостелдің өзі де төмен бағаға бейімделген кәсіп түрі.

«Қауғаланып қарыз да алмадым, банк те жағаламадым»

Ісіңізді қашан бастадыңыз? Хостел ашу туралы идеяны қайдан алдыңыз? Кәсіпті қалай бастадыңыз? Іс бастаған сәтте бастапқы қаржылық мүмкіндіктеріңіз қандай еді?

– Хостеліміздің ашылғанына бар болғаны 3 айдың жүзі болды. Былтыр 1 желтоқсанда алғашқы қонақтарымызды қабылдағанбыз. Бұл салада бұған дейін тәжірибеміз болмады, енді ғана іс бастаған жаңа бастаушымыз (начинающий новичок). Қонақ үй бизнесінің маманы дегеннен гөрі «үйренуші» деген дұрыс болар.

Хостел ашу идеясы Түркияға барғанда туды. Ол жақта қонақ үй бизнесі қатты дамып кеткен. Қарапайым хостелдің өзі қызметтерін қалыптастырып алған. Жыл сайын демалыс кезінде оралып отыратын тұрақты тұтынушылары бар.  Сол кезде қарапайым болса да, осындай отбасылық кәсіп ашып алсам деген ой келген еді.

Бұл кәсіпті бастар алдындағы уақытта мен бір фирмада қызметкер болатынмын. Көлік апатына түсіп, денсаулығыма байланысты емделдім. Тіпті, көлікке отыруға қорқып қалғанмын. Жұмысқа шыға алмайтын болғасын, ол қызметтен шығуға тура келді. Үйде жатып та ем қабылдадым. Емделіп, өз-өзіме келген соң, алдын жұмыс істеген фирмам қайта қабылдамады. Жұмыссыз қалдым. Жұмыс іздеп бармаған жерім қалмады. Екі студент тәрбиелеп отырған жалғызбасты ана болғандықтан, қалайда жұмыс істеп, табыс табу керек болды. Бірнеше жерде уақытша жұмыстар істедім, олардың бірі ақысын төлесе, бірі төлемеді, кейбіреулеріндегі жұмыс жағдайы ұнамады. Сөйтіп, қиналып жүрген кезде Түркияға барғанда туған идея ойға оралды. Содан бастап осы істің орайын келтіріп, жаңа кәсіп бастадық.

Кәсіп бастаған сәтте менде артық қаржы да болмады. Біреуден қауғаланып қарыз да алмадым, банк жағалап несие де сұрамадым. Өзі жұмыссыз адамға кім несие береді? Үй-ішімді уақытша баспанаға (времянка) көшіріп, оған дейін тұрып келген тұрғын үйімізді хостелге айналдырдық. Өзіміз пайдаланып келген кереуеттерді, тұтыну заттарын ұқыптап реттестіріп, хостел мүлкіне қостық. Ісімізді осылай бастадық.

«Оңтүстіктің менталитетіне басып, қонақтарға шай ұсынамыз»

Кәсібіңізді қазір бір ізге салып, жап-жақсы қалыптастырып келесіз. Қонақ күту үшін тіл білу маңызды. Қанша қызметкеріңіз бар, олар қанша тілде қызмет көрсетеді? Мамандарыңызды кәсіби дамытып отыру жағы жолға қойылған ба?

– Хостеліміз – отбасылық кәсіпке айналған. Табыс ортақ болғандықтан, отбасымызбен бәріміз жабылып қызмет ете береміз. «Штатымызда» менен өзге шешем, қызым, ұлым бар. Қонақтың қажеттілігіне орай тиісті қызметтер көрсетеміз. Мақсат – тұтынушымыздың көңілінен шығу. Қызым ағылшын тілінің маманы. Үш тілде: қазақша, орысша, ағылшынша қызмет көрсетудеміз. Бір жағынан, қызымның практикалық тіл ұстартуына да мол мүмкіндік болып отыр. Биылғы жазғы демалыс кезінде студент ұлым мен қызымды осы кәсіптің қыр-сырын үйрету үшін еліміздегі және Түркиялық хостелдердің қызметімен таныстыруға жіберіп қалатын шығармыз. Ол жоспарда бар. Ал өзім бүгінде Шымкенттегі төрт жұлдызды «Достық отель» қонақ үйінде тәжірибе жинақтап жүрмін.

Кейбір қонақтар қону орнын таңдар алдын пікірлерді де бір шолып шығады. Қонақтарыңыздың көңілінен шығуды басты мұрат етіпсіздер. Дегенмен, тұтынушыларыңыз booking.com сайтында пікір қалдырмапты. Не себепті деп ойлайсыз? Жалпы, келген қонағыңыз хостелдің көрсеткен қызметі туралы нендей пікірде?

– Хостеліміздің басты мақсаты – қонақ көңілінен шығу. Тек төсек орынның тәуліктік құны ғана емес, сапалы қызметін де назарда ұстаймыз. Booking.com сайтындағы пікірлердің болмауының да себебі сол – бұл саладағы қызметті жаңа бастап жатқанымыздан болар. Әйтпесе, тұтынушыларымызды хостелге күтіп алудан бастап, табалдырықтан шығарып салғанға дейінгі сервисімізге ризашылығын білдірушілер көп. Мысалыға, өткен айда Алматыдан жас қонақтар келді. Оңтүстіктің менталитетіне басып, қонақтарға шай ұсынып, дастарханға шақыратын әдетіміз бар. Сол дәстүрімізді бағалап, ризашылықтарын білдірген. Тағы бір мысал, өткен аптада Филиппин елінен Шымкенттен жұмыс іздеген қонақ қыз келді. Қаланы және тілді білмейтін болғандықтан, қазақшадан ағылшыншаға аудармасымен жолбастаушы қызметін қоса көрсеттік. Сондай-ақ, Түркістан қаласындағы туристік нысандарға гидтік қызмет және түйеге мінгізіп серуен ұйымдастырдық. Кейде сондай қосымша қызметтерді де қоса атқарамыз. Қонақтарымыз қызметімізге наразы деп ойламаймын.

«Еуропада тек әйелдерге арналған хостелдер көп»

Хостеліңіз тек әйелдерге арналған ба? «Lady Hostel» деген атауы солай нұсқап тұрған сияқты. Неге тек әйелдер?

– Иә, басында тек әйелдер мен қыздарға арналған хостел бағытында аштық. Оның өзіндік себебі болды. Жоғарыда айтып өттім, мен – жалғызбасты әйелмін. Танымайтын ер азаматтарды хостелге кіргізуден қорықтым. Орналастыру орны болғасын тәулікпен санаспай, түнде де қонақ қабылдауға тура келеді. Жалғызбасты әйел үшін түн ішінде ер қонақты қабылдау қауіпті. Егер ол масаңдау болса ше? Осыны ескеріп, тек әйелдерді қабылдаймыз деп шешкен едік. Еуропада біздікі секілді тек әйелдерге арналған хостелдер көп. Қазір бұл салаға бір жағынан бейімделіп алған соң, екінші жағынан сұраныс болғандықтан ер азаматтарды да қабылдай бастадық. Арнайы бір бөлмені жігіттерге беретін болдық. Бір мезетте оннан астам қонақ қабылдай аламыз.

Оған мүмкіндігіңіз бар ма? Мәселен, бір мезетте он шақты ер азамат бір спорттық жарысқа келетін болып, сіздің хостеліңізді таңдады делік. Тек ерлерді қабылдай аласыз ба? Жалпы қанша бөлме, қанша жатын орныңыз бар?

– Қабылдай аламыз. Әйелдермен бір мезетте ерлерді де қабылдауға мүмкіндік қалыптасып келеді. Қазір хостелдің 4 бөлмесінде 3 орыннан жалпы 12 адам қабылдаймыз. Төрт бөлменің үшеуі әйелдердікі болса, әзірше бір бөлме жігіттердікі. Жалпы, хостел деген орналастыру орындарын негізінен спортшылар мен спорттық жарыстарға жанкүйерлік ететін фанклуб өкілдері таңдап жатады ғой. Егер, бір мезетте он шақты жігітке жатын орын үшін тапсырыс түссе, қабылдаймыз. Оған үйреніп қалдық. Қонақтар үшін теледидар, WiFi жүйесі бар.

Жаңа жылдан бастап бюджеттік мекеме қызметкерлерінің іссапар шығындарын есептеу ережесі өзгерді. Бұрын мемлекеттік қызметкерден сапарлаған елді мекеніндегі қонақ үйге қонғанын растайтын құжаттар талап етілсе, қазір ол міндет алып тасталған. Бұл өз кезегінде сіздердің жұмыстарыңызды жеңілдетуі тиіс. Қазір қағазбастылықтан біршама құтылып қалған боларсыздар?

– Біздің хостел іскерлік туризмге әлі толық араласа қоймады. Сондықтан, туризмнің бұл саласынан хабарым аз. Дегенмен, іссапарға келетін азаматтар хостелде қонғанын растайтын құжаттарды: келісім шарт, шот-фактура, көрсетілген қызметтің актісі, фискальді чек секілді құжаттарды сұрап жатады. Сұраған құжаттарын әзірлеп береміз. Жаңа жылға дейінгі және жаңа жылдан кейінгі әркеттер арасынан пәлендей өзгерісті байқамадым.

«Мемлекеттік қолдаулар көріп отырғанымыз жоқ»

Мемлекеттік органдар тарапынан қандай да бір қолдаулар көрсетіле ме? Мәселен, коммуналдық қызметтің белгілі процентін субсидиялап, мемлекет есебінен өтеу секілді. Және бір сұрақ, әкімдіктің тиісті сала басқармалары тарапынан сіздің хостеліңізге аялдаған туристерге арналған қаланың не облыстың туристік карталары, туристік нысандары туралы кітапшалар, брошюралар секілді таратылатын материалдар беріле ме?

– Мемлекеттік қолдаулар көріп отырған жоқпыз. Алдағы уақытта Шымкент қалалық туризм және сыртқы байланыстар басқармасымен байланысқа шығып, хабарласып көреміз. Бірлесіп атқарылатын іс-шаралардан қашпаймыз. Мүмкіндігінше қолдау көрсетіп жатса, нұр үстіне нұр болар еді. Егер, таратуға арнап әзірленген туристік карта, брошюра сияқты тарату материалдары болса, хостелімізге келген турист үшін де пайдалы ақпараттық қолдау болар еді.

Алға қойған мақсат, жоспарыңызбен бөлісе кетсеңіз...

– Өзіңіз көрдіңіз, кәсібіміз кішкентай. Жоспарымыз, сол – даму мен ұлғаю. Биыл жазғы маусымда хостелдің шатыр жабыны астындағы бос кеңістікті мансарда жасап, қайта құрылымдауды жоспарлап отырмыз. Қайта құрылымдау аяқталса, тағы да бөлмелер қосылып, жатын орындар санын арттыруға, ерлер мен әйелдер бөлмелерін қабаттарға бөлуге мүмкіндік туады. Жиһаздарымызды да жаңартып, екі қабатты кереуеттермен жабдықтау ойда жүр. Бұл ойымыз орындалса, тағы қосымша төсек орын санын арттыра аламыз. Сондай-ақ, Түркістан облысы, Тараз қаласы, Өзбекстан бағыттарында гид қызметін қоса алып дамытсақ деп отырмыз. Жақын болашақтағы жоспарымыз осы.

Әңгімеңізге рақмет! Бастаған ісіңізге табыс тілейміз!

Сұхбаттасқан – Сейдалы ДҮЙСЕБАЙҰЛЫ

 
Бет 1 , барлығы 30
 
Барлық құқықтар қорғалған.
"Қызмет" интернет басылымы.